Rrymë mendimi dhe orientim strategjik që u zhvillua veçanërisht në partitë komuniste të Italisë, Spanjës dhe Francës nga mesi i viteve 1970 dhe ndikoi gjerësisht në debatin e lëvizjes komuniste. Ai kërkonte rrugë kombëtare drejt socializmit, më të pavarura nga modeli sovjetik dhe të lidhura me demokracinë politike.

Tri teza ishin qendrore. Së pari, Bashkimi Sovjetik nuk përbënte modelin e vetëm të ndryshimit socialist: secila parti duhej të ndërtonte programin sipas kushteve të vendit të vet. Së dyti, kërkohej bashkimi i forcave të quajtura përparimtare, përfshirë punëtorët, fshatarët, intelektualët, studentët, gratë, klerikët dhe shtresat e mesme, për përtëritjen demokratike e socialiste të shoqërisë. Deklarata e përbashkët e partive komuniste italiane dhe spanjolle në Livorno, në korrik 1975, e lidhte këtë bashkim me izolimin e forcave reaksionare dhe me kundërshtimin e asaj që e konsideronte paaftësi të kapitalizmit për t'iu përgjigjur nevojave të zhvillimit shoqëror.

Së treti, vetë partitë komuniste duhej të ndryshonin: të demokratizonin organizimin dhe të zhvillonin debatin e brendshëm. Ndryshimet në ekonomi po preknin strukturën klasore, duke zvogëluar peshën e pjesëve tradicionale të klasës punëtore dhe duke nxjerrë grupe të reja të mobilizuara. Pa përshtatje, partitë rrezikonin të humbnin si legjitimitetin, ashtu edhe bazën shoqërore e zgjedhore.

Në Itali, Partia Komuniste nën Enrico Berlinguer-in ndoqi projektin e «kompromisit historik» me demokraci-kristianët, me synim kapërcimin e përjashtimit të saj nga pushteti qeveritar. Vrasja e Aldo Moro-s më 1978 i dha një goditje të rëndë këtij afrimi. Më vonë, kriza e komunizmit evropian dhe shembja e Bashkimit Sovjetik e dobësuan më tej kuadrin politik në të cilin ishte zhvilluar eurokomunizmi. Transformimi i partisë italiane në fillim të viteve 1990 ishte pjesë e këtij ndryshimi, ndërsa përvojat e partive përkatëse nuk ndoqën një rrugë të vetme.