Ekstradim
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Procedurë juridike përmes së cilës një shtet ia dorëzon një shteti tjetër një person të kërkuar për ndjekje penale ose për ekzekutimin e një dënimi. Ai mund të jetë i dyshuar, i akuzuar ose i dënuar; kërkesa për ekstradim nuk e provon vetvetiu fajësinë.
Ekstradimi rregullohet nga ligji i shtetit të kërkuar dhe nga marrëveshje ndërkombëtare. Nuk ekziston një regjim i vetëm universal që zgjidh çdo rast, por ka si traktate dypalëshe, ashtu edhe marrëveshje shumëpalëshe, ndër to Konventa Europiane për Ekstradimin e vitit 1957. Kushtet lidhen shpesh me seriozitetin e veprës, nivelin e dënimit dhe kërkesën që sjellja të jetë e dënueshme në të dy juridiksionet, me përjashtime sipas instrumentit përkatës. Garancitë e të drejtave të njeriut dhe kufizimet ligjore mund ta pengojnë dorëzimin edhe kur ekziston një kërkesë penale.
Në Bashkimin Europian, Urdhërarresti Europian, i vendosur me vendimin kornizë të vitit 2002 dhe i zbatuar nga viti 2004, krijoi një procedurë më të drejtpërdrejtë dorëzimi ndërmjet autoriteteve gjyqësore. Ai mbështetet te njohja e ndërsjellë e vendimeve dhe te respektimi i të drejtave themelore. Nuk buron thjesht nga fakti që shtetet janë palë në Konventën Europiane të të Drejtave të Njeriut, por nga një instrument i posaçëm juridik i BE-së.
Procedurat e ekstradimit mund të jenë të ndërlikuara dhe të gjata. Shtete të ndryshme kanë tentuar t'i anashkalojnë përmes dëbimeve, operacioneve të fshehta ose dorëzimit të jashtëzakonshëm. Rasti i Mordechai Vanunut, i rrëmbyer në Itali më 1986 dhe i dërguar fshehtas në Izrael, ilustron kapjen jashtë procedurës së rregullt, jo një ekstradim gjyqësor. Këto forma transferimi duhen dalluar nga ekstradimi i ligjshëm dhe nuk përjashtohen nga kontrolli i të drejtave të njeriut vetëm sepse shteti i quan masa sigurie.