E drejtë romake

Tërësia e normave, institucioneve dhe mendimit juridik që u zhvilluan në Romën e lashtë dhe në Perandorinë Romake. Ajo u bë një nga themelet e traditës së mëvonshme kontinentale të së drejtës civile. Termat nuk janë krejt të barasvlershëm: e drejta romake është një traditë historike e veçantë, ndërsa sistemet moderne të së drejtës civile janë zhvilluar prej saj përmes përpunimeve mesjetare, legjislacionit kombëtar dhe kodifikimeve të reja. Në këtë përdorim, e drejtë civile emërton një familje sistemesh juridike dhe jo vetëm degën që rregullon marrëdhëniet private.

Një pikë vendimtare ishte përmbledhja dhe riorganizimi i materialit juridik nën perandorin Justinian në shekullin VI të erës sonë. Puna filloi më 528; tekstet kryesore u nxorën gjatë viteve 529–534. Tërësia u njoh më vonë si Corpus iuris civilis. Ajo nuk ishte një kod i vetëm i përfunduar më 528 para erës sonë, por disa vepra me funksione të dallueshme, të cilave iu shtua legjislacioni i mëvonshëm.

Institucionet, të botuara më 533, paraqesin në formë mësimore elementet themelore të së drejtës. Ato shërbenin si hyrje për studentët dhe morën njëkohësisht autoritet juridik. Digjesti, i quajtur edhe Pandektat, u botua po më 533 dhe përmban fragmente të përzgjedhura e të përpunuara nga veprat e juristëve romakë. Digjesti dhe Pandektat janë dy emra të së njëjtës përmbledhje, jo dy vepra të ndara. Ajo përbëhet nga pesëdhjetë libra, të ndarë në tituj, dhe u organizua për qëllime studimore edhe në shtatë pjesë. Përmbajtja e saj nuk buron thjesht nga Institucionet; të dyja janë pjesë të projektit të përgjithshëm të kodifikimit.

Kodi i Justinianit, Codex Justinianus, përmbledh kushtetutat dhe aktet perandorake. Botimi i parë doli më 529 dhe teksti i rishikuar më 534. Kodi ndahet në dymbëdhjetë libra; nëntë të parët dhe tre të fundit kishin përmbajtje dhe histori përdorimi të dallueshme, ndërsa librat e fundit përfshinin veçanërisht administrimin, financat dhe çështjet publike. Ndarja nuk do të thotë se vetëm nëntë librat e parë ishin pjesë e Kodit.

Novelat, Novellae Constitutiones, janë ligje të reja të nxjerra pas Kodit të rishikuar. Ato u ruajtën në disa përmbledhje dhe përkthime, shpesh në greqisht, në dallim nga latinishtja e veprave kryesore të mëparshme. Një përmbledhje e rëndësishme përmban 168 novela; ky numër i referohet akteve juridike të mbledhura, jo 168 librave shpjegues të Kodit.

Trashëgimia romake ndikoi fort në përdorimin e kodeve dhe në formulimin sistematik të parimeve juridike në Europën kontinentale. Ajo ndikoi edhe në zhvillimin e së drejtës së integrimit europian, krahas traditave të tjera. Sistemet juridike nuk ndahen gjithnjë në familje të pastra: disa juridiksione bashkojnë elemente të së drejtës civile dhe të së drejtës së përgjithshme angleze.

Gjatë sundimit romak në Britani, nga pushtimi nën Klaudin deri te tërheqja e autoritetit perandorak në fillim të shekullit V, e drejta romake veproi për disa shekuj. Megjithatë, tradita juridike angleze e mëvonshme u formua kryesisht rreth common law-t, gjykatave mbretërore dhe precedentit, jo si vazhdim i drejtpërdrejtë i kodifikimit të Justinianit. Kjo nuk nënkupton mungesë të çdo ndikimi romak, as mungesë ligjesh të shkruara në të drejtën angleze.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare