Përdorim i forcës ose ushtrim i një veprimi dëmtues ndaj njerëzve, kafshëve apo pronës; në kuptime më të gjera përfshin edhe abuzimin psikologjik dhe dëmin që shkaktohet nëpërmjet marrëdhënieve shoqërore. Kufijtë e këtij koncepti janë të debatueshëm, sidomos kur përcaktohet se çfarë e dallon dhunën politike nga format e tjera të dhunës.

Dhuna është një dukuri e përsëritur e jetës politike. Në disa teori të kontratës shoqërore, gjendja natyrore parapolitike përfytyrohet si luftë e të gjithëve kundër të gjithëve. Krijimi i shoqërisë politike dhe i një autoriteti qendror shpjegohet si mënyrë për t'i shpëtuar kësaj pasigurie. Shteti pretendon monopolin e përdorimit legjitim të forcës brenda territorit të tij. Kur legjitimiteti i tij kundërshtohet dhe mbyllen rrugët e ligjshme të shprehjes së pakënaqësisë, konflikti mund të përshkallëzohet në terrorizëm, kryengritje të armatosur ose revolucion. Kundërshtimi jashtë rrugëve të zakonshme ligjore përfshin edhe mosbindjen civile, por kjo, në kuptimin e saj më të përhapur, është jo e dhunshme dhe nuk duhet renditur automatikisht si lloj dhune.

Një përkufizim i ngushtë e paraqet dhunën si një akt force të qëllimshëm për t'i shkaktuar dikujt dëm ose lëndim fizik. Ky përkufizim është kritikuar në tri drejtime. Së pari, lë jashtë sulmet dhe abuzimet psikologjike. Së dyti, kufizon viktimat te njerëzit, megjithëse dhuna mund të drejtohet edhe ndaj kafshëve dhe dëmtimit të sendeve. Së treti, presupozon një lidhje të drejtpërdrejtë ndërmjet autorit dhe viktimës, ndërkohë që dëmi mund të shkaktohet edhe tërthorazi.

Një përkufizim më përfshirës e kupton dhunën si sulm ose lëndim fizik, të drejtpërdrejtë a të tërthortë, si abuzim psikologjik ndaj një njeriu ose kafshe, apo si shkatërrim dhe dëmtim të pronës. Ai ofron një bazë më të gjerë për të diskutuar edhe kushtet e mosdhunës, megjithëse nuk i zgjidh të gjitha mosmarrëveshjet konceptuale. Për shembull, mbetet e debatueshme se deri në çfarë mase çdo dëmtim prone ose çdo pasojë e dëmshme e tërthortë duhet të përfshihet në të njëjtën kategori me sulmin fizik ndaj personit.

Johan Galtung e zgjeroi analizën duke dalluar dhunën e drejtpërdrejtë nga dhuna strukturore. E para lidhet me veprime të identifikueshme dëmtuese ndërmjet vepruesve, kurse e dyta me struktura që prodhojnë privim ekonomik, shtypje, pabarazi të shmangshme dhe tjetërsim. Në këtë teori, mungesa e një sulmuesi të vetëm të identifikueshëm nuk do të thotë se mungon dëmi shoqëror. Ky është një përdorim teorik i zgjeruar i fjalës «dhunë», jo një përkufizim i pranuar njëzëri në të gjitha disiplinat.

Dhuna politike zakonisht lidhet me ushtrimin, ruajtjen ose kundërshtimin e pushtetit dhe me synime politike. Një qasje që e vendos theksin te të drejtat e zgjeron fushën e saj edhe te shkeljet reale ose të mundshme të të drejtave themelore. Në këtë këndvështrim, dhuna seksuale dhe ajo në familje nuk janë thjesht çështje private: cenimi i të drejtave bazë dhe përgjegjësia publike për mbrojtjen e tyre u japin rëndësi politike. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo shkelje e një të drejte klasifikohet në të gjitha analizat si dhunë me motiv politik.

Ligjshmëria dhe legjitimiteti duhen dalluar. Një akt mund të lejohet nga ligji dhe përsëri të jetë moralisht i pajustifikueshëm; një akt rezistence mund të shkelë ligjin në fuqi, ndërsa përkrahësit e tij ta konsiderojnë të përligjur. Përdorimi i forcës që cenon padrejtësisht të drejtat e viktimës është jolegjitim në kuptimin normativ. Në rrethana të veçanta diskutohet mundësia e përligjjes së forcës, për shembull në zbatimin e një ndëshkimi shtetëror të drejtë ose në rezistencën ndaj padrejtësisë së shtetit. Këto raste nuk japin leje të përgjithshme për dhunë: justifikimi varet nga rrethanat, kufizimet e veprimit dhe respektimi sa më i gjerë i të drejtave të të tjerëve.