Nikolai Ivanoviç Buharin (1888–1938) ishte politikan komunist dhe teoricien sovjetik, i njohur veçanërisht si mbrojtës i Politikës së Re Ekonomike, NEP, dhe si viktimë e gjyqeve të inskenuara staliniste. Lenini e konsideronte një nga teoricienët më të rëndësishëm dhe një figurë shumë të dashur në parti, por njëkohësisht dyshonte në zotërimin e tij të dialektikës. Ky vlerësim i dyfishtë tregon si prestigjin, ashtu edhe debatet mbi mendimin e tij.

Reputacioni i mëvonshëm si përfaqësues relativisht i moderuar nuk e përshkruan gjithë karrierën. Më 1918 Buharini ishte ndër komunistët e majtë që kundërshtonin paqen me Gjermaninë dhe Austro-Hungarinë, duke e parë si marrëveshje me imperializmin. Gjatë fazës kryesore të Luftës Civile, më 1918–1920, përkrahte kalimin e shpejtë drejt kontrollit të përgjithshëm shtetëror mbi ekonominë. Në këtë periudhë shkroi, së bashku me Jevgeni Preobrazhenski-n, «Abetaren e komunizmit», një parashtrim sistematik dhe mjaft doktrinar të programit bolshevik.

Më pas u bë mbrojtësi kryesor i NEP-it, i cili lejonte tregun dhe veprimtarinë private në disa fusha krahas kontrollit shtetëror të sektorëve kryesorë. Në momente kritike kërkonte zgjerimin dhe ndjekjen më të vendosur të kësaj politike. Thirrja e tij e njohur drejtuar fshatarëve për t'u pasuruar shprehte bindjen se rritja e prodhimit bujqësor mund t'i shërbente zhvillimit të përgjithshëm socialist.

Braktisja e NEP-it ia rrënoi pozitën kryesore politike. Më 1929 u largua nga Byroja Politike. Më 1934 u bë kryeredaktor i gazetës Izvestija dhe mbeti në Komitetin Qendror me statusin e anëtarit kandidat, pa rifituar fuqinë e dikurshme. U arrestua më 1937. Nën trysni dhe kërcënime ndaj bashkëshortes e djalit, pranoi përgjegjësi në gjyqin e inskenuar, ku akuzat kundërrevolucionare ishin të fabrikuara. U ekzekutua më 1938. Rehabilitimi më 1988 përkoi me interesin e ripërtërirë për shumë nga idetë e tij gjatë perestrojkës.