Në teorinë marksiste, shtresa shoqërore ndërmjet proletariatit dhe borgjezisë së madhe. Marksi përfshinte këtu zejtarët, dyqanxhinjtë dhe fshatarët që siguronin jetesën kryesisht me punën e tyre dhe me pronësinë e mjeteve të vogla të prodhimit: përdornin veglat e veta ose punonin parcelat e veta. Në këtë kuptim të ngushtë, ata dalloheshin nga kapitalistët sepse nuk mbështeteshin kryesisht në përvetësimin e punës së tepërt të punëtorëve me pagesë. Kufijtë e kategorisë mund të bëhen më pak të prerë kur pronari i vogël punon vetë, por njëkohësisht punëson të tjerë.

Marksi e trajtonte borgjezinë e vogël si një klasë kalimtare, të ekspozuar ndaj varfërimit dhe proletarizimit. Rreziku i humbjes së pronës krijonte ankth, ndërsa identifikimi me borgjezinë ushqente dëshirën për të arritur mënyrën e jetesës së shtresës më të lartë. Sipas analizës së tij, kjo pozitë e dyzuar shpjegonte lëkundjen politike: pronarët e vegjël mund të bashkoheshin përkohësisht me proletariatin në luftën për të drejtat demokratike, por më pas të mbështesnin borgjezinë kundër lëvizjeve revolucionare. Revolucioni francez i vitit 1848 shërbente si shembull qendror i këtij argumenti.

Megjithëse partitë e borgjezisë së vogël kishin luajtur rol të rëndësishëm në mobilizimin shoqëror e politik, Marksi i shihte si thelbësisht reaksionare kur përpjekja e tyre synonte ruajtjen e marrëdhënieve të pronësisë së vogël. Në «Luftërat e klasave në Francë» (1850), ai paralajmëronte për një socializëm të borgjezisë së vogël që, sipas tij, kishte pamje radikale, por përmbajtje reformiste dhe synonte ta mbante proletariatin nën kontroll politik.

Në parashikimin marksist të polarizimit klasor, borgjezia e vogël pritej të zhdukej si klasë e veçantë ndërmjet borgjezisë dhe proletariatit, duke u detyruar gjithashtu të zgjidhte politikisht ndërmjet tyre. Megjithatë, Marksi parashikonte se disa intelektualë të ardhur prej saj mund të shkëputeshin nga origjina e tyre klasore dhe të përqafonin çështjen proletare.

Zhvillimi historik nuk e ka vërtetuar zhdukjen e pronarëve të vegjël dhe të të vetëpunësuarve. Në një varg shoqërish, kjo shtresë ka treguar prirje të forta drejt së djathtës. Në analiza të politikës britanike dhe të disa vendeve të tjera gjatë shekullit XX, mbështetja e saj për partitë e djathta rezultonte edhe më e fortë se ajo e drejtuesve të ndërmarrjeve ose e grupeve profesionale. Kjo është një prirje historike dhe empirike, jo një ligj që përcakton domosdoshmërisht bindjet e çdo pronari të vogël ose sjelljen e kësaj shtrese në çdo vend.