Bonapartizëm
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Model politik i lidhur me praktikat e Napoleon Bonapartit dhe të nipit të tij Louis-Napoléon Bonaparte, i njohur si Napoleoni III. Napoleoni u bë Konsull i Parë më 1799 dhe perandor më 1804; sundimi i tij përfundoi fillimisht më 1814 dhe, pas kthimit të shkurtër, përfundimisht më 1815. Napoleoni III e forcoi pushtetin përmes grushtit të shtetit të vitit 1851 dhe ishte perandor nga viti 1852 deri më 1870.
Karl Marksi i dha termit një kuptim të posaçëm teorik, sidomos në Tetëmbëdhjetë Brymeri i Louis Bonaparte-it (1852). Në analizën e tij, regjimi i Louis Bonaparte-it shfrytëzonte një bashkim oportunist e populist interesash, përfshirë pjesë të borgjezisë dhe elemente të lumpenproletariatit, shtresa të shkëputura nga marrëdhëniet e qëndrueshme të prodhimit. Ai mbështetej edhe te plebishitet: udhëheqësi përcaktonte pyetjen dhe kërkonte miratim të drejtpërdrejtë popullor për ta paraqitur autoritetin personal si shprehje të vullnetit kombëtar.
Në teorinë marksiste, bonapartizmi shënon autonominë relative që mund të fitojë shteti kur forcat klasore kundërshtare e pengojnë njëra-tjetrën të sundojë drejtpërdrejt. Ekzekutivi duket se ngrihet mbi klasat, megjithëse nuk shkëputet plotësisht nga marrëdhëniet shoqërore dhe interesat materiale. Historikisht, termi lidhet me udhëheqje të fortë, apel popullor dhe nacionalizëm konservator, duke ruajtur disa rezultate të revolucionit në vend që të kërkojë rikthimin e plotë të regjimit të vjetër.