Bisedimet për Pakësimin e Armëve Strategjike (START)

Proces negociatash ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Sovjetik, e më pas Rusisë, për pakësimin e armëve strategjike bërthamore. Ai synonte të kapërcente kufizimet e procesit të mëparshëm SALT, i cili ishte përqendruar te kufizimi i armatimeve. Orientimi i ri u zhvillua nga administrata e Ronald Reagan-it, e ardhur në pushtet më 1981; bisedimet zyrtare START filluan në Gjenevë më 29 qershor 1982. Klima e ashpërsuar e Luftës së Ftohtë i pengoi përparimet, negociatat u ndërprenë më 1983 dhe rifilluan më 1985, kur marrëdhëniet ndërmjet Reagan-it dhe Mihail Gorbaçovit hynë në një fazë më të favorshme.

Traktati i parë START u nënshkrua më 31 korrik 1991 nga presidentët George H. W. Bush dhe Gorbaçov. Ai caktonte për secilën palë kufirin prej 1 600 mjetesh strategjike bartëse të dislokuara, përfshirë lëshues raketash dhe bombardues të rëndë, dhe 6 000 kokash bërthamore të numëruara sipas rregullave të traktatit, krahas nënkufizimeve të tjera të rëndësishme, sidomos për raketat me bazim në tokë. Numrat e traktatit duhen kuptuar sipas kategorive dhe rregullave të tij të numërimit, jo si numri i përgjithshëm i çdo arme bërthamore që zotëronte secili shtet.

Pas negociatave të vitit 1992, Bush-i dhe presidenti rus Boris Jelcin nënshkruan START II më 3 janar 1993. Marrëveshja parashikonte uljen në 3 000–3 500 koka strategjike të dislokuara për secilën palë dhe eliminimin e raketave balistike ndërkontinentale me shumë koka të pavarura goditëse. Kështu, raketat ndërkontinentale me bazim në tokë që do të mbeteshin duhej të kishin nga një kokë. Shifra prej 500 raketash me një kokë lidhej me planifikimin amerikan të një force me raketa Minuteman III; ajo nuk ishte një kufi i përgjithshëm i vendosur njëlloj për të dy shtetet nga START II.

Në fillim të viteve 1990, START II u interpretua si shenjë e mundshme e mbylljes së garës bërthamore ndërmjet superfuqive. Kjo ishte një pritshmëri politike e kohës: traktati nuk hyri në fuqi, ndaj parashikimet e tij nuk duhen paraqitur si detyrime të zbatuara sipas një marrëveshjeje operative. Procesi lidhej edhe me fatin e armëve sovjetike të mbetura pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik. Bjellorusia dhe Kazakistani pranuan transferimin e armëve të trashëguara në Rusi, ndërsa deri më 1994 edhe Ukraina kishte marrë angazhime për heqjen dorë nga arsenali i trashëguar, në kuadrin e marrëveshjeve që përfshinin ndihmë, kompensim dhe zotime sigurie. Këto zhvillime e lidhën pakësimin e armatimeve me përpjekjen për të shmangur krijimin e disa shteteve bërthamore pasardhëse të Bashkimit Sovjetik.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare