Emërtim për qasje që e vendosin sjelljen e vrojtueshme në qendër të studimit. Duhet dalluar biheviorizmi në psikologji nga bihevioralizmi në shkencën politike: ato kanë afërsi intelektuale, sidomos në përparësinë që i japin kërkimit empirik, por nuk janë e njëjta shkollë.

Në psikologji, biheviorizmi e merr sjelljen e organizmave, përfshirë përgjigjet ndaj ngacmimeve dhe ndikimin e kushteve mjedisore, si objekt themelor studimi. Në variantet e tij më të rrepta metodologjike, përvoja e ndërgjegjshme dhe raportimet introspektive nuk pranohen si bazë e pavarur për një teori shkencore. Arsyetimi është se gjendjet mendore nuk mund të vrojtohen drejtpërdrejt si sjellja; studimi anatomik i trurit është diçka tjetër nga hyrja e drejtpërdrejtë në përvojën subjektive. Kjo nuk do të thotë se të gjitha variantet e biheviorizmit mohojnë ekzistencën e përvojave të brendshme.

B. F. Skinner-i, sidomos në Përtej lirisë dhe dinjitetit (1971), e shtriu analizën e kushtëzimit te rendi shoqëror. Ai kundërshtoi shpjegimet që e vendosin individin plotësisht autonom në burim të sjelljes dhe theksoi mundësinë e ndryshimit të saj përmes kushteve dhe pasojave mjedisore. Kritikët e lexuan këtë si zëvendësim të filozofisë politike dhe të etikës me teknika të prodhimit të efekteve të dëshiruara shoqërore. Me një orientim të afërt pozitivist lidhet edhe kërkesa e disa ekonomistëve për të studiuar preferencat e zbuluara nga zgjedhjet reale: atë që njerëzit bëjnë, jo vetëm atë që thonë se bëjnë.

Në shkencën politike, bihevioralizmi e vendos sjelljen e vrojtueshme të aktorëve politikë në qendër dhe, në variantet më kufizuese, e trajton atë si të vetmin objekt të përshtatshëm të kërkimit. Ai u zhvillua gjatë viteve 1940 dhe pati pozitë mbizotëruese në Shtetet e Bashkuara deri në fillim të viteve 1970, duke lënë ndikim të qëndrueshëm. Ai shprehte pakënaqësi ndaj mbështetjes së tepruar në deklarimet e njerëzve për mendimet dhe synimet e tyre. Duke përdorur anketimin dhe teknika të reja kërkimi, e zhvendosi vëmendjen nga përshkrimi formal i kushtetutave dhe nga pyetja se si duhet të qeverisen shtetet, te sjellja e aktorëve politikë dhe te mënyra se si qeverisen realisht.

Studiuesit e kësaj rryme parapëlqenin çështje për të cilat mund të mblidheshin të dhëna sasiore. Për rrjedhojë, studimi i sjelljes politike të masave, sidomos i votimit, përfitoi shpesh më shumë vëmendje sesa studimi i elitave. Bihevioralizmi dhe teoria e zgjedhjes racionale fillimisht patën marrëdhënie kundërshtuese, sepse i pari theksonte vrojtimin empirik, ndërsa e dyta modelet deduktive të vendimmarrjes. Më vonë u zhvilluan forma bashkëpunimi, ku modelet e zgjedhjes racionale kontrolloheshin me të dhëna për sjelljen reale.