Besëlidhje
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Besëlidhja është një zotim për kryerjen e një veprimi ose përmbushjen e një detyrimi në të ardhmen, i kuptuar si detyrues për personin që e merr përsipër. Ajo ka tipare të përbashkëta me premtimin, por në tradita të ndryshme juridike dhe filozofike është dalluar nga një premtim i thjeshtë. Në të drejtën historike angleze, një zotim i formalizuar si besëlidhje mund të kërkohej të përmbushej juridikisht edhe kur një premtim i zhveshur nga kushtet e nevojshme ligjore nuk e kishte këtë fuqi.
Thomas Hobbes-i argumentonte se një shprehje e thjeshtë e vullnetit për të vepruar në të ardhmen nuk mjaftonte vetvetiu për të krijuar detyrim moral. Besëlidhja, në rrethana të caktuara, e krijonte këtë detyrim sepse përfshinte një premtim për veprim të ardhshëm në këmbim të një përfitimi tashmë të marrë ose të pritur. Dallimi qëndronte, pra, ndërmjet një deklarate mbi vullnetin e premtuesit dhe një marrëdhënieje në të cilën zotimi lidhej me kalimin e të drejtave dhe me përfitime të ndërsjella. Përmbushja e zotimeve kërkonte gjithashtu kushte sigurie që ta bënin të arsyeshëm besimin te pala tjetër.
Në teorinë e Hobbes-it, por edhe në përdorime më të gjera të termit, rëndësi të posaçme ka besëlidhja që përfshin bindje ose besnikëri dhe shërben si bazë e detyrimit politik. Versioni i tij i kontratës shoqërore e shpjegon krijimin e shtetit si një besëlidhje të secilit me secilin nga të tjerët: pjesëmarrësit autorizojnë sovranin dhe heqin dorë nga ushtrimi i pavarur i të drejtës për t'u vetëqeverisur, me qëllim sigurimin e paqes dhe të mbrojtjes së përbashkët. Sovrani i krijuar në këtë mënyrë nuk është pala tjetër e secilit në kontratën themeluese. Zotimi është më shumë se një premtim i veçuar, sepse secili përfiton nga zotimet e të tjerëve. Kjo nuk nënkupton se, sipas Hobbes-it, njeriu mund të heqë dorë vlefshëm nga çdo e drejtë: ai ruan, për shembull, të drejtën për t'i rezistuar një sulmi të drejtpërdrejtë kundër jetës së vet.