Bashkësi dhe shoqëri
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Dy koncepte të futura në shkencat shoqërore nga sociologu gjerman Ferdinand Tönnies më 1887, të njohura me termat gjermanë Gemeinschaft dhe Gesellschaft. I pari përkthehet zakonisht «bashkësi», kurse i dyti «shoqëri» ose «shoqërim». Ato tregojnë jo vetëm tipe ideale shoqërish, por edhe forma të organizimit dhe të marrëdhënieve shoqërore.
Kalimi nga bashkësia te shoqëria paraqet një model ideal të shndërrimit nga bashkësi të vogla rurale, të lidhura ngushtë përmes farefisnisë dhe vlerave tradicionale, drejt një shoqërie industriale me marrëdhënie më jopersonale. Në këtë të fundit, bashkëpunimi mbështetet më shumë te ndjekja racionale e interesit vetjak dhe te kontrata, ndërsa jeta shoqërore karakterizohet nga larmia e grupeve dhe e sistemeve të besimit.
Përhapja e industrializimit në shekullin XIX i bëri tërheqëse dallime të tilla dypjesëshe. Ndarje të afërta shfaqen te Henry Maine-i, që përshkruante kalimin nga statusi te kontrata; te Walter Bagehot-i, nga zakoni te ligji; dhe, në një formulim veçanërisht të njohur, te Émile Durkheim-i, nga solidariteti mekanik te solidariteti organik. Këto dallime nuk janë të njëjta me njëri-tjetrin, por përpiqen të kapin ndryshimet e mëdha të lidhjeve shoqërore që shoqëronin modernizimin.
Megjithëse shpesh paraqiten si faza të zhvillimit shoqëror, konceptet e Tönnies-it mund të përdoren edhe për marrëdhënie që bashkëjetojnë brenda së njëjtës shoqëri. Marrëdhëniet familjare mund të kenë karakter bashkësie, ndërsa marrëdhëniet tregtare dhe juridike karakter më shoqëror e kontraktual. Në studimin e marrëdhënieve ndërkombëtare, teoricienë të interesuar për idenë e shoqërisë ndërkombëtare e kanë përdorur këtë dallim për të shpjeguar prejardhjen dhe natyrën e shoqërisë së shteteve.