Autoritet

E drejta ose aftësia për të bërë që propozimet, kërkesat, vendimet apo udhëzimet të pranohen pa qenë e nevojshme që për çdo rast të përdoren bindja me argumente, negocimi ose forca. Termi mund të tregojë të drejtën për të urdhëruar, ndikimin efektiv që siguron pranimin e urdhrave, ose bashkimin e të dyjave.

Sistemet e rregullave, përfshirë sistemet juridike, u japin mbajtësve të funksioneve të caktuara kompetencën për të marrë vendime dhe për të dhënë udhëzime. Autoriteti i tyre buron nga rregullat dhe praktikat që e përbëjnë veprimtarinë përkatëse. Arbitrat në sport, për shembull, kanë autoritet sipas rregullave të lojës. Zbatuesit e ligjit mund të autorizohen jo vetëm të japin urdhra, por edhe të kryejnë veprime që pa autorizim do të ishin të papranueshme, si kontrolli i personave ose i mjediseve, brenda kompetencave që u jepen. Në këtë kuptim, të kesh autoritet do të thotë të mbash një funksion dhe të mund ta lidhësh atë me një grup rregullash që e përcaktojnë.

Megjithatë, ekzistenca e kësaj të drejte nuk provon se mbajtësi i funksionit do të arrijë praktikisht të sigurojë bindjen e të tjerëve. Një arbitër mund të ketë autoritet sipas rregullores, por lojtarët mund ta kundërshtojnë ose ta shpërfillin. Për këtë arsye dallohet autoriteti de jure nga autoriteti de facto. I pari lidhet me të drejtën e njohur për të vepruar dhe për të kërkuar bindje; i dyti me aftësinë faktike për të siguruar pranimin e vendimeve. Autoriteti de facto nuk do të thotë se një vendim është juridikisht i paankimueshëm, por se urdhri ose gjykimi pranohet realisht.

Një dallim tjetër është ai midis personit që ushtron autoritet për shkak të funksionit dhe personit që është autoritet në një fushë të dijes. Në rastin e dytë, pranimi mbështetet zakonisht në njohuri të posaçme ose në qasje në informacion që të tjerët nuk e kanë. Dikush mund ta pranojë gjykimin e një specialisti pa qenë i detyruar nga ndonjë hierarki institucionale.

Të dyja format mund të bashkohen. Kryetari i Dhomës së Komuneve ka autoritet për të drejtuar punimet sipas rregullave procedurale dhe, njëkohësisht, mund të njihet si autoritet për interpretimin e këtyre rregullave. Njëri aspekt ka të bëjë me kompetencën e funksionit, tjetri me dijen dhe aftësinë për të gjykuar.

Përpjekjet për të gjetur një tipar të përbashkët të këtyre kuptimeve përqendrohen në marrëdhënien midis mbajtësit të autoritetit dhe atij që e pranon. Rëndësi kanë njohja e statusit të tjetrit dhe gatishmëria për të marrë gjykimin e tij si udhëzues në vend të gjykimit vetjak, ose kur personi nuk është në gjendje të formulojë vetë një gjykim. Kjo marrëdhënie e pranimit shpjegon përse autoriteti dallohet konceptualisht nga detyrimi i drejtpërdrejtë me forcë.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare