Antropocentrizëm

Antropocentrizmi është një orientim etik që e vendos njeriun në qendër të vlerësimit moral. Në filozofinë politike dhe etikën mjedisore, ai zakonisht kundërvihet me ekocentrizmin. Debati, që mori rëndësi të veçantë në pjesën e fundit të shekullit XX, lidhet me pyetjen se kujt ose çfarë i takon vlerë në natyrë dhe mbi çfarë baze lindin detyrimet për mbrojtjen e saj.

Sipas formave të forta të antropocentrizmit, vetëm qeniet njerëzore kanë vlerë të vetvetishme, ndërsa natyra jonjerëzore vlerësohet për atë që u ofron atyre. Në forma të tjera, natyrës mund t'i njihet vlerë, por vlera ose interesat njerëzore marrin përparësi. Në këto këndvështrime, përdorimi i burimeve natyrore mund të përligjet nga përfitimi njerëzor. Kritikët ekocentrikë e kundërshtojnë privilegjimin e njeriut dhe e krahasojnë me një paragjykim të llojit, që në gjuhën polemike përshkruhet edhe si racizëm njerëzor.

Mbrojtje ekologjike të antropocentrizmit argumentojnë se kujdesi për natyrën nuk kërkon domosdoshmërisht braktisjen e një etike të përqendruar te njeriu. Mirëqenia njerëzore, kur kuptohet në të gjithë kompleksitetin e saj, nuk përbëhet vetëm nga konsumimi i mallrave dhe nga përfitimi ekonomik i menjëhershëm. Ajo mund të varet nga ruajtja e një bote natyrore që nuk është krijuar ose transformuar tërësisht nga njeriu. Për këtë arsye, një kuptim i gjerë dhe i informuar i interesit njerëzor mund të kërkojë mbrojtje të fortë mjedisore.

Sipas këtij argumenti, nëse mjedisi natyror është kusht thelbësor i mirëqenies njerëzore, detyrimi për ta mbrojtur nuk varet thjesht nga interesa kalimtare. Kërkesat mjedisore mund të kenë origjinë antropocentrike dhe njëkohësisht një bazë po aq pak të kushtëzuar nga rrethanat sa ajo që ekocentrizmi pretendon për veten. Përparësia e pretenduar e kësaj rruge është se kërkesat shprehen brenda një kuadri moral tashmë të njohur, që i merr seriozisht interesat dhe përgjegjësitë njerëzore.

Dallimi ndërmjet antropocentrizmit dhe ekocentrizmit lidhet kështu para së gjithash me themelin e vlerësimit moral. Dy teori mund të mbështesin masa të ngjashme për ruajtjen e një mjedisi, por njëra t'i përligjë nga rëndësia e tij për njerëzit, ndërsa tjetra nga vlera që i njeh vetë bashkësisë natyrore.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare