Analogji organike

Analogjia organike është një mënyrë shpjegimi e politikës ose e shoqërisë nëpërmjet krahasimit me trupin e njeriut, me një organizëm shtazor ose me një sistem ekologjik. Pjesët e bashkësisë politike paraqiten si organe me funksione të ndryshme, ndërvarësia e të cilave mban në jetë tërësinë. Një shembull i njohur gjendet te Koriolani i Shekspirit: aristokrati Menenius Agrippa e trajton revoltën e plebejve nëpërmjet parabolës së gjymtyrëve të trupit që ngrenë krye kundër barkut. Krahasimi përdoret për të argumentuar se pjesët që duken se përfitojnë nga puna e të tjerave mund të kryejnë një funksion për të gjithë trupin politik.

Në filozofinë e shkencës, arsyetimi me analogji është trajtuar tradicionalisht si një lloj arsyetimi induktiv. Fuqia e tij varet nga rëndësia e ngjashmërive dhe nga mbështetja që ato i japin përfundimit. Diçka e re ose e panjohur bëhet e kuptueshme duke e krahasuar me diçka të njohur. Megjithatë, analogjia nuk përbën vetvetiu provë: ngjashmëria vlen vetëm për tiparet për të cilat mund të argumentohet dhe nuk garanton se edhe tiparet e tjera përputhen. Disa analogji ndriçojnë një problem; të tjera krijojnë përshtypje bindëse pa e shpjeguar atë.

Ideja se entitetet shoqërore u ngjajnë sistemeve organike dhe mund të shpjegohen nëpërmjet ligjeve të tyre ka qenë shumë e përhapur në mendimin modern europian. Ajo mori një zhvillim veçanërisht të gjerë te Herbert Spencer-i dhe te mendimtarë të tjerë të periudhës viktoriane. Një kufi i rëndësishëm i krahasimit është dallimi ndërmjet vetëdijes së përqendruar të një njeriu dhe vetëdijeve të shumta të anëtarëve të shoqërisë: shoqëria nuk ka një qendër të vetme vetëdijeje të barasvlershme me atë të individit. Spencer-i e pranoi shprehimisht këtë dallim, prandaj nuk është e saktë t'i atribuohet thjesht shpërfillja e tij. Ai e përdori për të theksuar se mirëqenia e individëve nuk duhet t'i nënshtrohet një vetëdijeje të përfytyruar të tërësisë shoqërore. Edhe kur pranohet se një shoqëri është më shumë se shuma e pjesëve të saj, ky pohim nuk mjafton për të provuar se ajo është organizëm biologjik ose se mund të shpjegohet tërësisht me ligje biologjike.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare