Amendamenti i Katërmbëdhjetë amerikan

Amendament i Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara, i ratifikuar më 1868 pas Luftës Civile, si pjesë e reformave të Rindërtimit. Një qëllim themelor ishte njohja dhe mbrojtja e shtetësisë së njerëzve të sapoçliruar nga skllavëria. Klauzola e shtetësisë përfshin personat e lindur ose të natyralizuar në SHBA dhe që i nënshtrohen juridiksionit të saj, duke i njohur si shtetas amerikanë dhe të shtetit ku banojnë.

Amendamenti ua ndalon shteteve të cenojnë privilegjet ose imunitetet e shtetasve amerikanë, të privojnë një person nga jeta, liria ose prona pa proces të rregullt ligjor, ose t'i mohojnë një personi brenda juridiksionit të tyre mbrojtjen e barabartë të ligjeve. Dy garancitë e fundit u përkasin personave, jo vetëm shtetasve. Lidhja e amendamentit me Deklaratën e të Drejtave u zhvillua gradualisht në jurisprudencë: shumë prej garancive që fillimisht kufizonin vetëm pushtetin federal u bënë të zbatueshme edhe kundër shteteve, kryesisht përmes klauzolës së procesit të rregullt.

Amendamenti është bërë bazë e rëndësishme për ndërhyrjen e Gjykatës së Lartë në fusha të ndryshme të politikës publike. Shembull qendror është vendimi «Brown kundër Bordit të Arsimit» (1954), që e shpalli ndarjen racore në shkollimin publik në kundërshtim me mbrojtjen e barabartë. Kritikët e disa interpretimeve të gjera e kanë lidhur këtë rol me «aktivizmin gjyqësor», ndërsa përkrahësit e shohin si zbatim të garancive kushtetuese ndaj shumicave dhe autoriteteve shtetërore.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare