Term me kuptime juridike, filozofike dhe shoqërore që lidhen me kalimin e diçkaje te një tjetër, me largimin nga vetja ose me përjetimin e veprimtarisë dhe marrëdhënieve njerëzore si fuqi të huaja. Përpara shekullit XVII përdorej kryesisht për marrëdhëniet e pronësisë: dikush mund ta tjetërsonte pronën duke ia kaluar një personi ose institucioni tjetër. Gjatë shekullit XVII kuptimi u shtri edhe te të drejtat, kompetencat dhe pushteti i individit mbi veten. Mendimtarë si Hugo Grotius-i dhe John Locke-u e trajtonin kalimin e disa të drejtave ose kompetencave si kusht për krijimin e një shoqërie politike të ligjshme. Në këtë kuptim, tjetërsimi u bë pjesë e teorive të kontratës shoqërore, megjithëse autorët ndryshonin në përcaktimin e asaj që mund të kalohej dhe të asaj që mbetej e pacenueshme.

Një kuptim tjetër historik lidhej me humbjen ose çrregullimin e arsyes dhe të personalitetit, sikur individi të ishte larguar nga vetja e tij e arsyeshme. Prej këtij përdorimi vinte edhe një emërtim i vjetër evropian për mjekun e sëmundjeve mendore. Në filozofinë politike të shekullit XVIII, autorë si Thomas Paine-i argumentonin se disa të drejta nuk janë shtesa rastësore, por përbërës thelbësorë të qenies njerëzore. Prandaj ato janë të patjetërsueshme: heqja dorë prej tyre ose marrja e tyre me forcë do të cenonte një pjesë themelore të njerëzores.

Një nga analizat e para sistematike të gjendjes që më vonë u quajt tjetërsim shfaqet te Ligjëratë mbi prejardhjen e pabarazisë e Jean-Jacques Rousseau-së, më 1755. Në këtë analizë, zhvillimi shoqëror mund ta vendosë individin nën sisteme rregullash morale, fetare, politike dhe ekonomike që ai nuk i përcakton vetë. Ai humbet përgjegjësinë e drejtpërdrejtë për kufijtë e lirisë së tij dhe largohet nga mundësitë e veta morale. Dalja nga kjo gjendje kërkon një riorganizim të shoqërisë që t'i japë pjesëmarrje në vendosjen e rregullave të përbashkëta. Kontrata shoqërore, më 1762, paraqet një model të këtij rindërtimi politik.

Trajtimet e Hegelit dhe të Marksit janë veçanërisht të rëndësishme për teorinë politike. Në filozofinë e Hegelit, tjetërsimi lidhet me ndarjen ndërmjet vetëdijes së veçantë dhe universales dhe me procesin historik përmes të cilit kjo ndarje kapërcehet. Historia mund të kuptohet si zhvillim drejt një njohjeje më të plotë të vetes dhe të lirisë, deri te uniteti i shprehur me nocionin e vetëdijes absolute. Tjetërsimi është kështu një moment historik i domosdoshëm, jo thjesht një ndjenjë private ose një gabim i rastësishëm individual.

Marksi e ruan karakterin historik të konceptit, por, nën ndikimin edhe të Ludwig Feuerbach-ut, kritikon përparësinë që idealizmi hegelian i jep vetëdijes. Kritika ka dy anë. Së pari, burimi i tjetërsimit duhet kërkuar në kushtet materiale dhe në tërësinë e marrëdhënieve shoqërore ku jeton individi, jo vetëm në mënyrën si ai e mendon veten. Së dyti, ndryshimi i vetëdijes ose një përpjekje e vullnetit nuk mjafton për çlirimin prej tij. Për Marksin kërkohet ndryshim i kushteve materiale të prodhimit dhe të jetës shoqërore, që nuk realizohet nga individë të izoluar, por përmes veprimtarisë së një klase historikisht të përcaktuar. Kjo kundërvënie nuk e redukton teorinë e ndërlikuar të Hegelit në këshillën që individi të ndryshojë thjesht mendim; ajo shpreh drejtimin materialist të kritikës marksiste.

Marksi e sheh njeriun si të aftë për prodhim të lirë dhe krijues, që shkon përtej trysnisë së nevojave të menjëhershme të mbijetesës. Në kushte të përshtatshme, individi i shpreh aftësitë dhe personalitetin e vet në objektet që prodhon. Ky shfaqim i vetes në një produkt të jashtëm quhet objektivizim ose jashtësim dhe, në një përdorim të gjerë të terminologjisë, është përshkruar edhe si trajtë pozitive e tjetërsimit. Ai duhet dalluar nga tjetërsimi shtypës: krijimi i objekteve jashtë vetes nuk është në vetvete humbje e njerëzores dhe do të ekzistonte edhe në një shoqëri komuniste. Problemi lind kur produkti dhe kushtet e punës i kundërvihen prodhuesit si fuqi që nuk i kontrollon.

Në analizën marksiste të kapitalizmit, ndarja e punës në fabrikë mund ta copëzojë veprimtarinë e përbashkët në procese të izoluara dhe t'i largojë punëtorët nga njëri-tjetri. Detyrat mekanike e të përsëritura, që nuk kërkojnë nismë të lirë krijuese, i largojnë nga mundësitë e tyre njerëzore. Produkti nuk shpreh më personalitetin e punëtorit dhe nuk qëndron nën kontrollin e tij. Tjetërsimi përfshin kështu marrëdhënien me produktin, me vetë veprimtarinë, me aftësitë njerëzore dhe me njerëzit e tjerë. Për Marksin, kapërcimi i kapitalizmit është kusht i domosdoshëm për zhdukjen e këtyre formave të shtrembëruara, jo për zhdukjen e çdo prodhimi objektiv ose dallimi ndërmjet individit dhe botës.

Pas Marksit, koncepti u zhvillua në fusha të ndryshme: në ekzistencializmin e Jean-Paul Sartre-it, në psikologjinë shoqërore të Erich Fromm-it dhe në ndërthurje të marksizmit me psikanalizën, si ajo e Herbert Marcuse-s. Përhapja e gjerë e ka bërë ndonjëherë përdorimin e termit të paqartë. Megjithatë, shumë autorë, nga Rousseau-ja e këtej, e kanë përdorur për të shqyrtuar mënyrat në të cilat jeta në shoqëri moderne të mëdha mund ta dobësojë aftësinë e njeriut për ta njohur veten në veprimtarinë, marrëdhëniet dhe institucionet që vetë njerëzit krijojnë.