Rrymë e mendimit të krishterë që e sheh kundërshtimin e shtypjes shoqërore, ekonomike dhe politike si detyrë të kishave dhe si pjesë të angazhimit të tyre fetar. Ajo kërkon që besimi të lidhet me çlirimin e njerëzve nga shfrytëzimi dhe me ndryshimin e kushteve që prodhojnë varfëri e përjashtim.

Teologjia e çlirimit u zhvillua në Amerikën Latine gjatë viteve 1960, duke sfiduar rolin tradicional të Kishës Katolike si mbrojtëse e rendit ekzistues. Organizatat e besimtarëve laikë dhe priftërinjtë që punonin pranë punëtorëve argumentonin se Kisha duhej të identifikohej me interesat e të varfërve. Ata u përfshinë në organizimin e bashkësive vendore dhe në veprimtari për zhvillimin shoqëror. Ndikim të rëndësishëm pati pedagogjia e Paulo Freire-s, veçanërisht «Pedagogjia e të shtypurve», e përhapur ndërkombëtarisht në fund të viteve 1960 dhe në fillim të viteve 1970, përfshirë botimin e vitit 1972.

Megjithëse një pjesë e hierarkisë katolike kishte rezerva, Papa Pali VI botoi më 1967 enciklikën «Populorum Progressio», e cila kritikonte pabarazitë e thella ndërmjet kombeve të pasura dhe të varfra dhe kërkonte zhvillim njerëzor. Në vitin 1968, konferenca e ipeshkvijve të Amerikës Latine në Medellín të Kolumbisë mbështeti qëndrime për drejtësinë shoqërore dhe angazhimin ndaj të varfërve, të cilat u bënë themel i rëndësishëm i kësaj rryme. Një nga shprehjet teorike më të plota të saj ishte vepra «Teologjia e çlirimit» e Gustavo Gutiérrez-it, e botuar më 1971.

Nga vitet 1970 e më tej, Vatikani ndërhyri për të ripohuar autoritetin e tij, duke paralajmëruar për rreziqet e politizimit të besimit dhe të përdorimit të disa kategorive ideologjike. Përpjekjet për të kufizuar ndikimin e organizatave bazë shkaktuan tensione dhe ndarje brenda kishave kombëtare.

Pavarësisht këtyre përplasjeve, teologjia e çlirimit pati ndikim të thellë shoqëror e politik. Një shembull ishte angazhimi i rëndësishëm i Kishës kiliane në mbrojtjen e të drejtave të njeriut gjatë regjimit të Pinochet-it. Një tjetër ishte pranimi nga sandinistët e Nikaraguas se kjo traditë përbënte pjesë të trashëgimisë së tyre politike. Këto raste tregojnë se ajo nuk ishte vetëm debat doktrinor, por edhe burim organizimi dhe veprimi publik.