Talebanët janë një lëvizje politike dhe ushtarake islamiste afgane që u formua më 1994, në kushtet e luftës civile pas rënies së regjimit komunist më 1992. Emri lidhet me nxënësit e shkollave fetare. Lëvizja bashkoi studentë fetarë radikalë dhe luftëtarë me prejardhje të ndryshme, kryesisht nga mjedise pashtune, dhe mori mbështetje të rëndësishme nga Pakistani. Udhëheqësi i saj fillestar ishte mulla Muhammad Omar.

Me këtë mbështetje dhe në marrëdhënie me Osama bin Laden-in, talebanët e morën Kabulin në shtator 1996. Fitorja nuk e përfundoi luftën. Forcat e Shtetit Islamik të Afganistanit, të larguara nga kryeqyteti, ruajtën kontroll në verilindje dhe vendin e Afganistanit në Kombet e Bashkuara. Forcat e ish-ministrit të Mbrojtjes Ahmad Shah Massoud u bënë bërthama e Frontit të Bashkuar kundër talebanëve.

Regjimi taleban i dha strehim al-Kaidës. Pas sulmeve të saj kundër ambasadave amerikane në Kenia dhe Tanzani më 1998, Shtetet e Bashkuara kërkuan dorëzimin e bin Laden-it, duke përdorur edhe Pakistanin si ndërmjetës. Më 9 shtator 2001, dy operativë të al-Kaidës të paraqitur si gazetarë e vranë Massoud-in, por forcat e tij nuk u shpërbënë.

Sulmet e al-Kaidës të 11 shtatorit 2001 kundër Shteteve të Bashkuara u pasuan nga një ndërhyrje ushtarake amerikane në Afganistan, e nisur më 7 tetor. Bombardimet u drejtuan kundër objektivave të talebanëve dhe të al-Kaidës, ndërsa Fronti i Bashkuar u bë partner i rëndësishëm tokësor i fushatës. Nën trysninë amerikane, Pakistani e ndryshoi mbështetjen e tij zyrtare për regjimin taleban. Goditjet ajrore me bombardues, avionë mbështetës dhe raketa të drejtuara dëmtuan rëndë aftësinë luftarake dhe moralin e forcave talebane.

Qytete të shumta në veri ranë ndërmjet 9 dhe 13 nëntorit 2001, ndërsa Fronti i Bashkuar hyri në Kabul më 13 nëntor. Më 7 dhjetor talebanët u larguan nga Kandahari, bastioni i tyre i fundit i madh, dhe mulla Omari u fsheh. Operacionet kundër grupeve të mbetura vazhduan në vitin 2002. Më 22 dhjetor 2001, në Kabul mori detyrën administrata e përkohshme e kryesuar nga Hamid Karzai, me mbështetje ndërkombëtare.

Rënia e regjimit më 2001 nuk shënoi zhdukjen e lëvizjes. Talebanët u riorganizuan si kryengritje dhe, pas një lufte të gjatë kundër qeverisë afgane dhe forcave ndërkombëtare, u rikthyen në Kabul më 15 gusht 2021, kur qeveria e atëhershme u shemb. Për këtë arsye, sundimi i viteve 1996–2001 përbën vetëm periudhën e parë të pushtetit të tyre.