Pjesëmarrja politike është përfshirja e njerëzve në veprimtari që ndikojnë, ose synojnë të ndikojnë, në vendimet dhe marrëdhëniet e pushtetit. Një matje e thjeshtë e vëllimit të saj mund të ndërtohet si numri i njerëzve aktivë i shumëzuar me sasinë e veprimtarisë së kryer nga secili. Megjithatë, një tregues i tillë nuk tregon vetvetiu rëndësinë e veprimeve, ndikimin real të pjesëmarrësve ose mënyrën se si shpërndahet mundësia për t'u dëgjuar.

Përcaktimi varet nga kuptimi që i jepet politikës. Veprimtaria në parti dhe grupe presioni përfshihet pa vështirësi. Organizatat sportive ose shoqatat tradicionale të grave mund të mos kenë qëllime haptazi politike, por krijojnë lidhje shoqërore, përvojë organizimi dhe aftësi administrimi që ndikojnë në jetën publike. Nëse interesat ose parimet e tyre kërcënohen, ato mund të mobilizohen drejtpërdrejt politikisht. Prandaj, kufiri ndërmjet veprimtarisë shoqërore dhe asaj politike nuk është gjithnjë i qartë.

Një çështje tjetër është dallimi ndërmjet pjesëmarrjes formale dhe ndikimit real. Njerëzit mund të votojnë ose të marrin pjesë në takime, por të mbeten vazhdimisht humbës si pjesëtarë të një pakice pa ndikim. Disa teori kërkojnë që pjesëmarrësi të ketë një mundësi reale për të ndikuar në vendim, jo vetëm të jetë i pranishëm. Nga kjo pikëpamje, konsultimi që shërben vetëm për mbledhje informacioni, mobilizimi i drejtuar nga lart ose takimet që synojnë riedukimin e publikut sipas një vendimi të marrë më parë kanë vlerë të kufizuar si pjesëmarrje. Përdorime të tjera të termit i përfshijnë edhe këto veprime, por dallojnë shkallët e ndikimit që ato mundësojnë.

Jean-Jacques Rousseau, John Stuart Mill, G. D. H. Cole dhe Carole Pateman janë ndër autorët që i kanë dhënë pjesëmarrjes vlerë të veçantë. Ajo mund të zhvillojë aftësitë e qytetarëve, t'i edukojë në gjykimin publik dhe t'u japë ndjenjën se kanë përgjegjësi për jetën e përbashkët. Në këtë traditë, vlera e pjesëmarrjes lidhet me llojin e njeriut dhe të marrëdhënieve shoqërore që ajo ndihmon të formohen. Nuk argumentohet domosdoshmërisht se çdo vendim i marrë me pjesëmarrje të gjerë është më efikas ose prodhon më shumë dobi të menjëhershme. Në rrethana të caktuara, cilësia ose shpejtësia e vendimit mund të ulet, ndërsa vlera edukative e procesit të mbetet e rëndësishme.

Kjo qasje e zgjeron arenën politike përtej zgjedhjeve kombëtare. Demokracia në vendin e punës dhe pjesëmarrja në drejtimin e ndërmarrjeve lidhen me kontrollin mbi jetën e përditshme. Kalimi i kompetencave te njësi më të vogla territoriale mund t'i afrojë vendimet me njerëzit që preken prej tyre. Mbështetësit e këtyre reformave argumentojnë se një njeri nuk bëhet qytetar aktiv vetëm duke votuar herë pas here, nëse pjesën tjetër të jetës e kalon në institucione ku nuk ka asnjë zë.

Kritikët e pjesëmarrjes së gjerë ngrejnë disa kundërshtime. Në një sistem me të drejtë të përgjithshme vote, apatia mund të interpretohet si shenjë kënaqësie ose besimi, jo domosdoshmërisht si përjashtim. Politizimi intensiv mund të shoqërohet me konflikt dhe paqëndrueshmëri; Republika e Vajmarit e viteve 1919–1933 është përdorur shpesh si shembull. Ky shembull nuk provon se pjesëmarrja e lartë e shkakton vetvetiu paqëndrueshmërinë, por sfidon barazimin automatik të aktivizimit politik me shëndetin demokratik. Kritikë të tjerë theksojnë kohën, shpenzimet dhe vështirësinë e bashkërendimit të një numri të madh kërkesash. Proceset e gjata mund të prodhojnë vendime të vonuara, të dobëta ose kundërthënëse.

Në themel të debatit qëndrojnë edhe mendime të ndryshme mbi jetën e mirë. Për disa, politika është një veprimtari e lartë njerëzore dhe pjesëmarrja ka vlerë në vetvete. Për të tjerë, takimet dhe konfliktet publike janë të mërzitshme, ndërsa qëllimi i politikës është të krijojë kushtet që njerëzit të ndjekin veprimtari të tjera. Lord Hailsham e ilustronte me ironi idenë e veprimtarive të tjera më të çmuara duke përmendur fenë për njerëzit e mençur dhe gjuetinë e dhelprave për të marrët. Debati mbi pjesëmarrjen, rrjedhimisht, ka të bëjë si me shpërndarjen e pushtetit, ashtu edhe me vendin që politika duhet të zërë në jetën njerëzore.