Peronizëm

Lëvizje politike argjentinase e lidhur me Juan Domingo Perón-in (1895–1974), një nga lëvizjet më jetëgjata të Amerikës Latine. Peróni ishte president gjatë viteve 1946–1955, në dy mandate të njëpasnjëshme, dhe përsëri më 1973–1974. Përbërja shoqërore dhe drejtimi ideologjik i lëvizjes ndryshuan me kalimin e kohës, por mbështetja e punëtorëve dhe e sindikatave ishte një nga bazat e saj kryesore.

Peróni, me prejardhje familjare që përfshinte edhe emigracionin nga Sardenja, ndoqi karrierën ushtarake. Gjatë viteve 1930 u ndikua nga organizimi politik i fashizmit evropian dhe më 1943 mori pjesë në grushtin ushtarak të shtetit. Në regjimin e krijuar më pas, e përdori postin e drejtuesit të çështjeve të punës për të ndërtuar lidhje me sindikatat. Kjo mbështetje u bë vendimtare më 1945, kur mobilizimi i punëtorëve ndihmoi në lirimin e tij pas arrestimit nga rivalët.

Pas zgjedhjes president më 1946, ai miratoi masa që përmirësuan kushtet e punëtorëve. E drejta e votës për gratë u vendos me ligj më 1947, me rol të rëndësishëm të bashkëshortes së tij të dytë, María Eva Duarte, e njohur si Evita, e cila u bë figurë qendrore e peronizmit. Politika ekonomike përdori mbrojtjen tregtare dhe ndërhyrjen shtetërore për zhvillimin e industrisë kombëtare. Peróni u rizgjodh më 1951 dhe e nisi mandatin e dytë më 1952; u rrëzua nga ushtria më 1955. Pas rreth tetëmbëdhjetë vjetësh mërgimi, u kthye në pushtet më 1973.

Peronizmi ishte populist dhe udhëheqja e Perón-it kishte karakter autoritar. Njëkohësisht, ai i jepte rëndësi mobilizimit masiv dhe, gjatë mërgimit, u lejoi grupeve vendore një shkallë autonomie. Kjo ndihmoi vazhdimësinë e një lëvizjeje që përmbante interesa dhe prirje të ndryshme.

Doktrina zyrtare, e quajtur justicializëm, theksonte drejtësinë shoqërore, nacionalizmin ekonomik dhe një qëndrim ndërkombëtar që synonte të mos i nënshtrohej një blloku të vetëm fuqish. Nga fundi i viteve 1980, drejtimi kaloi te Carlos Menem-i, i zgjedhur president më 1989. Gjatë qeverisjes së tij u dobësua pesha e ndikimit sindikal në orientimin e politikave, ndërsa qeveria ndoqi liberalizim ekonomik dhe afrim me Uashingtonin. Ky ndryshim tregon se emri peronizëm përfshin një traditë politike të larmishme dhe nuk përcakton vetvetiu një program ekonomik të vetëm.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare