Parti liberale

Parti që e lidh identitetin ose programin e saj me liberalizmin. Larmia e partive liberale pasqyron gjerësinë dhe shumëkuptimësinë e vetë kësaj tradite. Një pikë e përbashkët është rëndësia e lirisë individuale, por prej saj nxirren programe shumë të ndryshme: nga liberalizmi klasik, që thekson të drejta natyrore në të cilat shteti nuk duhet të ndërhyjë, te liberalizmi i ri, që i jep shtetit rol të rëndësishëm në çlirimin e njerëzve nga varfëria, padituria dhe diskriminimi. Ky orientim i fundit ndikoi fuqishëm në liberalizmin partiak britanik nga fundi i shekullit XIX dhe gjatë shekullit XX.

Emri nuk mjafton për të përcaktuar përmbajtjen. Ka parti që quhen liberale, por që disa liberalë nuk do t'i konsideronin shumë të tilla; ka edhe parti pa këtë fjalë në emër, që mbrojnë synime të dallueshme liberale. Shpesh, karakteri i një partie liberale formësohet nga kundërshtari i saj kryesor. Kur ky është një parti socialiste, liberalët priren t'i kushtojnë më shumë rëndësi tregut të lirë; kur kundërshtari kryesor është një parti konservatore, mund të theksojnë më shumë reformën shoqërore dhe përdorimin e shtetit për zgjerimin e mundësive individuale.

Në krahasim me partitë socialiste, komuniste, konservatore ose agrare, partitë liberale shpesh kanë pasur një bazë shoqërore më pak të përcaktuar. Ato gjithashtu zakonisht nuk mbështeten në një territor të veçantë si partitë rajonaliste ose nacionaliste. Në shumë sisteme të shekullit XX zunë një pozitë të moderuar në qendër, ndërmjet socialistëve dhe konservatorëve. Dobësia e një baze të përqendruar dhe konkurrenca nga të dyja anët kontribuuan në rënien e peshës së tyre në mjaft vende. Në një pjesë të madhe të sistemeve nuk kishte një parti liberale qartësisht të dallueshme, ndërsa vetëm në një pakicë vendesh ajo përbënte forcën kryesore qeverisëse ose opozitare.

Megjithatë, shembujt historikë janë gjeografikisht dhe ideologjikisht të larmishëm: Australia, Kanadaja, Kolumbia, Hondurasi dhe Japonia. Në konfigurimet partiake të fundit të shekullit XX, Partia Liberale australiane dhe Partia Liberale Demokratike japoneze vendoseshin zakonisht djathtas qendrës; partitë liberale të Kanadasë dhe të Hondurasit përshkruheshin majtas qendrës, kurse ajo e Kolumbisë më pranë qendrës. Këto vendosje duhen kuptuar në raport me konkurrencën politike të vendit dhe të periudhës përkatëse, jo si pasojë e domosdoshme e emrit «liberal».

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare