Institucioni përfaqësues i qytetarëve në Bashkimin Evropian, me funksione ligjvënëse, buxhetore dhe kontrolli politik. Rritja e rolit të tij lidhet me përpjekjen për t'i dhënë integrimit evropian legjitimitet demokratik të drejtpërdrejtë. Një burim tjetër legjitimiteti është përfaqësimi i qeverive kombëtare në Këshill, ministrat e të cilave janë politikisht përgjegjës brenda sistemeve të tyre kombëtare.

Traktatet e para të bashkësive evropiane krijuan një Asamble të përbërë nga delegatë të parlamenteve të vendeve anëtare. Në vitin 1962, ajo mori vetë emrin «Parlamenti Evropian», duke shprehur synimin për t'u bërë një parlament i mirëfilltë në nivelin e Bashkësisë. Fillimisht roli i saj ishte kryesisht këshillimor, diskutues dhe mbikëqyrës. Për këtë arsye, krahasimi i drejtpërdrejtë me legjislaturat kombëtare ishte problematik: Asambleja nuk miratonte vetë ligje dhe marrëdhëniet e saj me Komisionin e Këshillin nuk ishin ato të një parlamenti kombëtar me qeverinë. Megjithatë, ajo zotëronte mundësinë për ta detyruar Komisionin të jepte dorëheqjen përmes një mocioni mosbesimi sipas kushteve të traktateve.

Kompetencat buxhetore u zgjeruan me traktatet e viteve 1970 dhe 1975. Parlamenti fitoi ndikim më të madh mbi shpenzimet, të drejtën për ta rrëzuar buxhetin dhe rol në kontrollin e zbatimit të tij nga Komisioni. Zgjedhjet e para të drejtpërdrejta, të zhvilluara në të gjitha vendet anëtare më 1979, e forcuan lidhjen e institucionit me votuesit dhe pretendimin e tij për legjitimitet demokratik.

Akti Unik Evropian, i nënshkruar më 1986 dhe në fuqi nga viti 1987, e njohu zyrtarisht emrin e Parlamentit dhe futi procedurën e bashkëpunimit në disa fusha ligjvënëse. Kjo e bëri Parlamentin një pjesëmarrës më me ndikim në procesin legjislativ, edhe pse Këshilli ruante pozitën mbizotëruese. Traktati i Maastricht-it, i nënshkruar më 1992 dhe në fuqi më 1993, e çoi më tej këtë zhvillim duke krijuar procedurën e bashkëvendimmarrjes, jo thjesht konsultimin. Në fushat ku zbatohej kjo procedurë, Parlamenti dhe Këshilli merrnin pjesë në miratimin e përbashkët të legjislacionit. Ndryshimet pasuese të traktateve e zgjeruan më tej këtë rol.

Evolucioni i Parlamentit nga një asamble kryesisht këshillimore në bashkëligjvënës pasqyron ndryshimin e vetë integrimit evropian. Sipas një interpretimi, ai shënon afrimin e Bashkimit me disa tipare të një organizimi shtetëror, duke kufizuar vendimmarrjen e veçuar të shteteve në fushat e përbashkëta. Megjithatë, Bashkimi nuk riprodhon thjesht modelin e një shteti kombëtar: Këshilli përfaqëson qeveritë anëtare dhe nuk është një kabinet që qëndron në detyrë vetëm falë besimit të Parlamentit. Rritja e pushtetit parlamentar duhet kuptuar brenda kësaj strukture të veçantë institucionale.