Ndërvarësi

Marrëdhënie varësie të ndërsjellë, në të cilat veprimet ose ndryshimet në një shoqëri a shtet ndikojnë te të tjerët dhe anasjelltas. Në teorinë e marrëdhënieve ndërkombëtare, nocioni mori rëndësi të veçantë për shpjegimin e lidhjeve midis demokracive të industrializuara.

Pas vitit 1970, shfaqja e deficiteve tregtare, zgjerimi i shpejtë i korporatave shumëkombëshe gjatë periudhës së pasluftës dhe kriza e naftës më 1973–1974 nxitën studiues liberalë amerikanë të kundërshtonin disa premisa të realizmit mbizotërues. Sipas tyre, theksi vetëm te shteti dhe te fuqia e tij ushtarake e politike nuk shpjegonte mjaftueshëm ndikimin e trysnive ekonomike e shoqërore dhe të lidhjeve përtej kufijve.

Robert O. Keohane dhe Joseph S. Nye përdorën termin «ndërvarësi komplekse» për një model marrëdhëniesh ku çështjet nuk administroheshin vetëm nëpërmjet marrëveshjeve të drejtpërdrejta midis qeverive. Regjime ndërkombëtare të organizuara rreth funksioneve të caktuara përfshinin agjenci shtetërore, organizata ndërkombëtare të specializuara dhe firma. Ato merreshin me tregtinë, sigurinë, mjedisin, shëndetin publik dhe ndihmën për zhvillim. Në këtë mjedis nuk mund të supozohej se rezultatet do të diktoheshin gjithmonë nga Shtetet e Bashkuara vetëm për shkak të epërsisë së tyre konvencionale.

Ndërvarësia u interpretua edhe si një mbrojtje e mundshme ndaj shpërbërjes së rendit ekonomik ndërkombëtar dhe të sigurisë perëndimore, nëse hegjemonia amerikane do të dobësohej pas Luftës së Vietnamit. Argumenti ishte se rregullat dhe institucionet bashkëpunuese mund t'i mbijetonin fuqisë mbizotëruese që kishte ndihmuar në krijimin e tyre, sepse pjesëmarrësit e tjerë kishin interesa për ruajtjen e bashkëpunimit.

Kjo qasje duhet dalluar nga teoritë neomarksiste latinoamerikane të varësisë. Ngjashmëria gjuhësore midis «varësisë» dhe «ndërvarësisë» ka shkaktuar ngatërrime, por teoritë kanë prejardhje, probleme qendrore dhe supozime të ndryshme: ndërvarësia komplekse trajton kryesisht lidhjet e ndërsjella dhe bashkëpunimin institucional, ndërsa teoritë e varësisë përqendrohen te marrëdhëniet strukturore të pabarazisë dhe të nënzhvillimit.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare