Malcolm X (1925–1965) ishte udhëheqës radikal afroamerikan, me ndikim të madh në Shtetet e Bashkuara gjatë fundit të viteve 1950 dhe fillimit të viteve 1960. Lindi me emrin Malcolm Little në Omaha të Nebraskës. Gjatë burgimit, në fund të viteve 1940, përqafoi mësimet e organizatës Nation of Islam. Pas lirimit më 1952 u bë një nga bashkëpunëtorët dhe zëdhënësit kryesorë të udhëheqësit të saj, Elijah Muhammad. U pezullua nga veprimtaria e organizatës në fund të vitit 1963, u nda përfundimisht prej saj më 1964 dhe u vra në atentat më 1965.

Për pjesën më të madhe të karrierës së tij të shkurtër politike, ai ishte ndjekës i devotshëm dhe besnik i Elijah Muhammad-it. Mbështeste mësimet fetare të Nation of Islam, të cilat ndryshonin në pika të rëndësishme nga islami tradicional, dhe doktrinën politike që i shoqëronte. Kjo theksonte krenarinë dhe kulturën afroamerikane, rimëkëmbjen morale e shoqërore, vetëmbështetjen ekonomike, mospjesëmarrjen në procesin politik ekzistues dhe ndarjen nga shoqëria e bardhë.

Si folës i fuqishëm dhe polemik, Malcolm X kritikonte ashpër strategjinë integruese e jo të dhunshme të udhëheqësve të të drejtave civile, ndër ta Martin Luther King-u. Gjuha e tij e zjarrtë alarmonte shumë amerikanë të bardhë. Ai e përdorte retorikën e ashpër për të tërhequr vëmendjen dhe për të nxitur vetëdijen afroamerikane, por kjo duhet dalluar nga një thirrje e përgjithshme për sulme të dhunshme. Ai theksonte të drejtën e vetëmbrojtjes dhe kundërshtonte kërkesën që afroamerikanët të pranonin dhunën ndaj tyre pa u mbrojtur.

Nga fundi i vitit 1963 u rrit pakënaqësia e tij me pasivitetin politik dhe ngushtësinë sektare që shihte te drejtimi i Nation of Islam. Kjo kritikë i drejtohej organizatës dhe strategjisë së saj, jo domosdoshmërisht besimit islam në tërësi. Pas ndarjes krijoi Muslim Mosque, Inc. dhe Organizatën e Unitetit Afroamerikan. Braktisi mospjesëmarrjen politike dhe nxiti regjistrimin e zgjedhësve, organizimin dhe bashkimin politik të afroamerikanëve, në mënyrë që ata të shfrytëzonin peshën e tyre vendimtare në zgjedhje të ngushta. Në këtë periudhë u rishqyrtua edhe angazhimi i tij i mëparshëm ndaj separatizmit.

Aftësia e tij për të komunikuar i dha ndikim shumë më të madh sesa numri relativisht i vogël i ndjekësve të organizuar. Pas vdekjes, rëndësia simbolike e figurës u rrit më tej. Autobiografia e Malcolm X, e përgatitur në bashkëpunim me Alex Haley-n, u bë një vepër klasike për shumë lexues dhe sidomos për të rinjtë afroamerikanë. Ajo e lidhi trashëgiminë e tij me vetëdijen racore, dinjitetin, kritikën ndaj shtypjes dhe mundësinë e ndryshimit të bindjeve përmes përvojës.