Makineri partiake
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Organizatë partiake vendore e qëndrueshme, e drejtuar nga një grup udhëheqësish që kontrollojnë mobilizimin e përkrahësve dhe shkëmbejnë mbështetjen elektorale me favore. Termi përdoret edhe për vetë grupin që kontrollon organizatën masive të partisë në një qytet ose zonë. Ngjyrimin e tij kritik e mori nga përdorimi në Shtetet e Bashkuara në fund të shekullit XIX, kur përshkruante organizata urbane në të cilat politikanët siguronin vota duke ofruar vende pune, ndihmë shoqërore ose, në nivelet më të larta, kontrata.
Një përshkrim i njohur i mënyrës së funksionimit të kësaj politike jepet nga një prej drejtuesve të saj në librin Plunkitt of Tammany Hall, të redaktuar nga W. L. Riordon dhe botuar më 1905. Makineritë partiake amerikane u mbijetuan sulmeve të lëvizjes progresiste, por format e tyre klasike pësuan rënie gjatë shekullit XX; deri në vitet 1970, ndryshime të thella kishin prekur edhe makinerinë e Çikagos, një nga rastet më jetëgjata. Rënia e modelit klasik nuk do të thotë se u zhdukën të gjitha praktikat e patronazhit ose organizatat politike të kontrolluara nga një rreth i ngushtë drejtuesish.
Në Britani, kundërshtarët politikë e përdorën këtë emërtim për organizatën e Joseph Chamberlainit në Birmingamin e fundit të shekullit XIX dhe më pas për organizata të rrënjosura të Partisë Laburiste në disa qytete gjatë shekullit XX. Edhe këto forma historike organizimi u dobësuan ose u transformuan. Përdorimi i termit nënkupton zakonisht se kontrolli i organizatës dhe shpërndarja e favoreve kanë rëndësi të veçantë në sigurimin e besnikërisë politike.