Lufta në Afganistan e nisur më 2001 filloi me ndërhyrjen ushtarake të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara kundër regjimit taleban dhe rrjetit terrorist Al-Kaeda, të strehuar në territorin afgan. Më 7 tetor 2001 SHBA-ja nisi goditje ajrore kundër objektivave të lidhura me talebanët dhe me organizatën e Osama bin Ladenit. Shkaku i menjëhershëm ishin sulmet e Al-Kaedës të 11 shtatorit kundër Qendrës Botërore të Tregtisë në Nju-Jork dhe Pentagonit pranë Uashingtonit. Fushata e parë solli rrëzimin e regjimit taleban, shpërndarjen e shumë forcave të Al-Kaedës dhe hyrjen e Frontit të Bashkuar antitaleban në Kabul më 13 nëntor 2001. Rrëzimi i regjimit nuk ishte i njëjtë me zhdukjen e lëvizjes talebane ose përfundimin e gjithë konfliktit.

Ngjarjet e vitit 2001 u zhvilluan mbi sfondin e një shpërbërjeje të gjatë të shtetit afgan. Pushtimi sovjetik i dhjetorit 1979 u pasua nga luftë dhe dobësim institucional; pas rënies së sundimit komunist në prill 1992, vendet fqinje, sidomos Pakistani, mbështetën forca vendore që u shërbenin interesave të tyre. Talebanët u formuan në fund të vitit 1994. Lëvizja bashkoi studentë fetarë radikalë myslimanë, ish-pjesëtarë të strukturave komuniste dhe grupe të ndryshme pashtune; disa prej pjesëmarrjeve janë interpretuar si të nxitura edhe nga oportunizmi politik. Mbështetja pakistaneze dhe lidhjet me Bin Ladenin ndihmuan ngritjen e saj, ndërsa në shtator 1996 talebanët morën Kabulin.

Marrja e kryeqytetit nuk i dha fund luftës. Forcat e Shtetit Islamik të Afganistanit, qeverisë së dëbuar nga Kabuli, mbajtën kontrollin e një pjese të verilindjes dhe përfaqësimin afgan në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së. Forcat e drejtuara nga ish-ministri i Mbrojtjes Ahmad Shah Masud përbënin bërthamën e Frontit të Bashkuar, të njohur gjerësisht edhe si Aleanca Veriore.

Edhe pas sulmeve të Al-Kaedës kundër ambasadave amerikane në Kenia dhe Tanzani në gusht 1998, Uashingtoni nuk ndërtoi me këto forca një aleancë ushtarake të gjerë kundër regjimit taleban. Ai i dha rëndësi përdorimit të Pakistanit, mbështetësit kryesor të talebanëve, si ndërmjetës për dorëzimin e Bin Ladenit për gjykim. Megjithatë, kontaktet me Masudin nuk munguan: më 1999 u autorizua bashkëpunim i fshehtë me të dhe CIA zhvilloi takime për mbledhje informacioni dhe mundësi kapjeje të Bin Ladenit. Këto përpjekje të kufizuara duhen dalluar nga partneriteti i hapur ushtarak që u krijua pas 11 shtatorit.

Më 9 shtator 2001 Masudi u vra nga dy operativë të Al-Kaedës që u paraqitën si gazetarë. Vdekja e tij nuk e shpërbëri forcën që kishte drejtuar. Përkundrazi, ajo u bë një nga partneret kryesore tokësore të fushatës amerikane kundër Al-Kaedës dhe talebanëve, zhvillim që shkaktoi shqetësim në Pakistan për forcimin e kundërshtarëve të aleatëve të tij të mëparshëm.

Përmbysja fillestare e talebanëve u realizua relativisht shpejt. Nën trysninë e fortë amerikane, Pakistani u detyrua të tërhiqte mbështetjen zyrtare për regjimin. Një shpjegim i shpejtësisë së rënies thekson se mungesa e legjitimitetit të gjerë të talebanëve e kufizonte si përkrahjen e bazuar në bindje, ashtu edhe gatishmërinë për t'i mbështetur për arsye praktike pasi ndryshoi ekuilibri i forcave. Goditjet ajrore dhe përparimi i kundërshtarëve në tokë e dobësuan rëndë moralin dhe aftësinë e tyre për rezistencë.

Në fushatë u përdorën bombardues B-52, avionë AC-130 për mbështetje zjarri, raketa lundruese Tomahawk dhe bomba të drejtuara të tipit JDAM me peshë 2 000 paund. Qytetet e veriut ranë njëri pas tjetrit në duart e Frontit të Bashkuar ndërmjet 9 dhe 13 nëntorit. Më 7 dhjetor talebanët braktisën Kandaharin, qendrën e fundit të madhe të regjimit, dhe udhëheqësi i tyre Mullah Muhammad Omar u fsheh.

Operacionet kundër grupeve të mbetura të luftëtarëve, përfshirë kontingjente arabe dhe pakistaneze të lidhura me rrjetet ekstremiste, vazhduan gjatë vitit 2002. Ndërkohë, më 22 dhjetor 2001 u betua në Kabul Administrata e Përkohshme Afgane, e kryesuar nga Hamid Karzai, me mbështetjen e Kombeve të Bashkuara dhe të bashkësisë ndërkombëtare. Kjo shënoi vendosjen e një autoriteti të ri pas rrëzimit të regjimit taleban të asaj periudhe dhe mbylljen e fazës së parë të ndërhyrjes.