Listë partiake
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Mënyrë organizimi e kandidaturave dhe e përfaqësimit proporcional, në të cilën partitë paraqesin lista kandidatësh dhe mandatet u ndahen, sipas rregullave të sistemit, në përpjesëtim me votat që marrin. Votuesi zgjedh në radhë të parë një parti ose listë; mënyra se cilët kandidatë e fitojnë mandatin varet nga fakti nëse lista është e mbyllur, e hapur ose lejon forma të tjera preference. Te lista e mbyllur renditja përcaktohet nga partia, ndërsa te lista e hapur votuesit mund të ndikojnë në përparësinë e kandidatëve. Disa sisteme lejojnë edhe përzgjedhjen e kandidatëve nga lista të ndryshme, e njohur si panachage.
Dispozitat që lejojnë ndryshimin e renditjes nuk kanë pasur të njëjtin përdorim praktik në çdo vend. Në Itali, para kufizimit përmes referendumit të vitit 1991, kombinimet e votave preferenciale përdoreshin gjerësisht dhe mund të shfrytëzoheshin nga drejtues partiakë për të kontrolluar nëse votuesit që kishin marrë premtime për favore i kishin dhënë votat sipas marrëveshjes. Ky shembull tregon se liria formale e zgjedhjes së kandidatëve mund të ndërthuret me marrëdhënie klienteliste.
Sistemi me lista partiake u përdor në Britaninë e Madhe në zgjedhjet e vitit 1999 për Parlamentin Evropian. Irlanda e Veriut përdorte një sistem tjetër, votën e vetme të transferueshme. Prandaj emërtimi «listë partiake» tregon një familje sistemesh proporcionale me variante të ndryshme dhe jo një procedurë të vetme të pandryshueshme.