Kryeministri është drejtuesi i qeverisë dhe, kur ekziston, i kabinetit në një sistem parlamentar. Fuqia e këtij posti ndryshon sipas kushtetutës, institucioneve, sistemit partiak dhe rrethanave konkrete politike. Titulli nuk nënkupton kudo të njëjtën epërsi mbi ministrat ose të njëjtën aftësi për të përcaktuar politikat.

Kufizime të rëndësishme mund të vijnë nga ndarja territoriale e pushtetit, si në sistemin federal kanadez ose sistemin e rajonalizuar spanjoll; nga një dhomë e dytë e fuqishme, si Bundesrat-i gjerman; nga gjykatat kushtetuese; ose nga një kulturë politike në të cilën shoqatat e biznesit dhe sindikatat kanë ndikim të madh. Në këto rrethana kryeministri duhet të qeverisë në bashkëpunim me aktorë të tjerë, në vend që ta trajtojë ekzekutivin si autoritet të pakufizuar.

Qeveritë e koalicionit kërkojnë gjithashtu lëshime ndaj interesave të partive përbërëse. Ruajtja e shumicës mund të varet nga aftësia për të pajtuar qëndrime kundërshtuese. Në vende si Holanda, kjo e ka bërë shpesh kryeministrin një ndërmjetës dhe bashkërendues të rëndësishëm brenda koalicionit. Një shembull i veçantë i shpërndarjes së pushtetit është Zvicra, por atje nuk ekziston posti i kryeministrit. Qeverisja federale ushtrohet kolegjialisht nga Këshilli Federal dhe presidenti vjetor është i pari ndër të barabartë, me funksione kryesuese e përfaqësuese. Ky rast ilustron kufizimin e udhëheqjes individuale, jo një kryeministri thjesht simbolike.

Mbretëria e Bashkuar, sidomos në krahasimet historike të shekullit XX, paraqitej si sistem më i përqendruar. Sistemi zgjedhor prodhonte shpesh qeveri njëpartiake të mbështetura nga një shumicë parlamentare e disiplinuar. Kjo favorizonte një kryeministër me ndikim të madh në përzgjedhjen dhe largimin e ministrave, përcaktimin e orientimeve të përgjithshme të politikës, zgjidhjen përfundimtare të mosmarrëveshjeve brenda kabinetit dhe përfaqësimin e qeverisë në çdo fushë. Emërimet formale kryhen sipas rregullave kushtetuese të monarkisë, por zgjedhja politike e ministrave i përket kryesisht kryeministrit.

Nga vitet 1960 u shprehën shqetësime se disa mbajtës të postit po i zgjeronin, madje po i shpërdoronin këto mundësi, duke e zhvendosur pushtetin nga kabineti te kryeministri. Megjithatë, analizimi i marrëdhënieve reale brenda kabinetit dhe ekzekutivit nuk e vërteton pa rezerva tezën e një sundimi të pakufizuar kryeministror. Fuqia e tij varet nga shumica e qëndrueshme në parlament, kohezioni i partisë, mbështetja zgjedhore për udhëheqje të fortë dhe vetë stili aktiv i drejtuesit.

Kur këto kushte dobësohen ose mungojnë, edhe kryeministri britanik mund të duhet të negociojë vazhdimisht, të ndërmjetësojë dhe të pajtojë interesa, ashtu si homologët e tij në sisteme të tjera. Për rrjedhojë, dallimi ndërmjet një kryeministri drejtues dhe një kryeministri pajtues është pjesërisht institucional dhe pjesërisht rezultat i rrethanave politike, jo një cilësi e pandryshueshme e postit.