Klientelizëm

Marrëdhënie politike në të cilën mbështetja i shkëmbehet një personi ose grupi të caktuar me favore, burime ose përfitime të veçanta. Një përkufizim i hershëm e përshkruante si shkëmbim afatgjatë të votave me favore ndërmjet aktorësh me pushtet të pabarabartë, ku klienti ishte pala më e dobët. Politikani shpërblente një pjesë të përkrahësve me burime publike në këmbim të mbështetjes elektorale.

Ky përkufizim ka disa kufizime. Së pari, klientët mund të japin edhe kontribute financiare politike, shërbime ose burime të tjera jomonetare, dhe jo vetëm vota. Së dyti, klienti nuk është domosdoshmërisht i pafuqishëm: ai mund të zotërojë pasuri, lidhje ose ndikim të konsiderueshëm. Së treti, blerja e votës me një përfitim ndaj të cilit votuesi nuk ka të drejtë mund të përbëjë korrupsion, prandaj duhet sqaruar marrëdhënia ndërmjet klientelizmit dhe shkëmbimeve të paligjshme.

Një mënyrë analitike e shpjegimit të klientelizmit përdor modelin e marrëdhënies ndërmjet porositësit dhe agjentit. Në këtë model përfshihen tre aktorë: porositësi, agjenti dhe klienti. Elektorati është porositësi që i beson politikanit, si agjent, administrimin e burimeve publike. Një klient, për shembull një përkrahës dhe financues i politikanit, i transferon agjentit burime që i zotëron ligjërisht. Agjenti, nga ana e vet, i kalon klientit përfitime të siguruara nga burimet që administron në emër të elektoratit.

Tipari përcaktues është kriteri i veçantë dhe privat i shpërndarjes. Klienti merr një kontratë publike, një post ose një favor për shkak të mbështetjes së dhënë, në vend që përfitimi t'i caktohet sipas një kriteri të përgjithshëm të meritës, kualifikimit ose nevojës. Vetë natyra e shkëmbimit nxit marrëdhënie afatgjata: politikani ka interes të ruajë mbështetjen dhe klienti ka interes të vazhdojë marrjen e përfitimeve.

Një përkufizim më i ngushtë e dallon klientelizmin nga korrupsioni duke e rezervuar të parin për shkëmbime që mund të zhvillohen haptazi dhe pa shkelur ligjin ose normat e pranuara të praktikës politike. Si shembull jepen emërimet e miqve të besuar dhe të përkrahësve politikë në poste ambasadorësh nga presidentë amerikanë. Brenda këtij dallimi analitik, kur dhënia e përfitimeve shkel ligjin dhe kryhet fshehurazi, marrëdhënia kalon në korrupsion dhe në një treg të paligjshëm shkëmbimi. Nëse shkëmbimi është ligjërisht i lejueshëm, por kundërshtohet nga opinioni publik, ai mund të vazhdojë të cilësohet klientelist. Ky dallim nuk duhet kuptuar si pohim se çdo formë klientelizmi është e ligjshme: në përdorime më të gjera të termit, klientelizmi dhe korrupsioni mund të mbivendosen.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare