Front i bashkuar
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Strategji bashkëpunimi ndërmjet forcave politike që ruajnë organizatat e tyre, por bashkohen për një synim ose kundërshtar të përbashkët. Në traditën komuniste, termi lidhet veçanërisht me aleancat e komunistëve me grupe të tjera punëtore, radikale ose nacionalçlirimtare. Ai u përdor si në Evropë, ashtu edhe në vendet koloniale e në vendet e quajtura më vonë Bota e Tretë.
Në versionin leninist të aleancës antikoloniale, dy supozime kishin rëndësi: borgjezia kombëtare e vendeve koloniale, sidomos në Azi, mund të ishte mjaftueshëm kundër imperializmit ekonomik për të bashkëpunuar me komunistët; njëkohësisht, dobësia e saj mund t'u lejonte komunistëve të fitonin drejtimin e aleancës. Mendimtari dhe veprimtari indian M. N. Roy i kundërshtoi supozimet që nënvlerësonin pavarësinë e interesave të borgjezisë kombëtare. Megjithëse orientimi leninist mbizotëroi, përvojat e mëvonshme u përdorën nga kritikët si dëshmi për paralajmërimet e Roy-t. Në Indi, Kongresi Kombëtar tregoi pak simpati ndaj Partisë Komuniste dhe nuk u bë aleat i nënshtruar i saj.
Në Kinë, bashkëpunimi i parë ndërmjet komunistëve dhe nacionalistëve përfundoi në përçarje të dhunshme më 1927. Pas marrjes së Shanghait, Chiang Kai-shek-u dhe aleatët e tij goditën komunistët, duke kërkuar njëkohësisht mirëkuptim me interesat kapitaliste. Masakrat dhe përndjekjet e dobësuan rëndë lëvizjen komuniste urbane dhe ndihmuan kalimin e një pjese të saj drejt bazave rurale e malore.
Kërcënimi japonez solli një Front të Dytë të Bashkuar. Megjithatë, bashkëpunimi ushtarak ishte i kufizuar nga mosbesimi dhe lufta për kontroll territorial. Forca të rëndësishme të të dyja palëve ruanin territoret e tyre edhe kundër aleatit formal. Goditja nacionaliste kundër shtabit dhe njësive të Armatës së Re të Katërt në Kinën Qendrore më 1941 e dëmtoi rëndë aleancën. Nuk u shkatërrua e gjithë armata dhe fronti nuk u shpall formalisht i përfunduar në atë çast, por bashkëpunimi efektiv u tkurr shumë.
Një përvojë tjetër e rëndë ishte Indonezia. Afërsia e komunistëve me rendin politik të Sukarno-s nuk i mbrojti nga vrasjet masive dhe shtypja që pasuan krizën e viteve 1965–1966. Ky episod i mëvonshëm ilustron rrezikun e një aleance në të cilën njëra palë e nënvlerëson forcën dhe gatishmërinë represive të kundërshtarëve; ai nuk duhet vendosur kronologjikisht përpara ngjarjeve kineze të vitit 1927.
Pas fitores komuniste në Kinë u zhvillua një kuptim tjetër institucional i frontit të bashkuar: bashkëpunimi i Partisë Komuniste me disa parti dhe organizata të tjera brenda një rendi të drejtuar prej saj. Partitë e vogla nuk gëzonin pushtet të barabartë ose pavarësi për konkurrim për qeverisjen. Termi mund të emërtojë, pra, si një aleancë të përkohshme për veprim të përbashkët, ashtu edhe një strukturë të qëndrueshme bashkëpunimi të kontrolluar nga një forcë mbizotëruese.