Fourier, Charles
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Teoricien shoqëror francez, i lindur më 1772 dhe i vdekur më 1837, i lidhur me traditat e socializmit dhe utopizmit të shekullit XIX. Ai ishte kritik i ashpër i «qytetërimit» borgjez, i vlerave të tij dhe i mënyrës se si organizimi shoqëror e shndërronte punën dhe marrëdhëniet njerëzore në burime pakënaqësie.
Ashtu si bashkëkohësi i tij Robert Owen, Fourier e lidhte të ardhmen harmonike me organizimin e bashkësive. Ai propozonte eksperimente me rreth 1 500–1 800 persona që do të jetonin në një «falangë». Organizimi duhej ta bënte punën njëkohësisht prodhuese dhe tërheqëse. Ndryshimi i shpeshtë i veprimtarive dhe i rutinës do t'u përgjigjej prirjeve të ndryshme njerëzore dhe do ta pakësonte monotoninë e detyrimit të njëtrajtshëm.
Bashkësia duhej të plotësonte nevojat fizike, mendore dhe emocionale nëpërmjet mbështetjes së ndërsjellë dhe vetëorganizimit. Ideali i vetëqeverisjes demokratike të bashkësisë lidhej me synimin që njerëzit të merrnin pjesë në një rend që përputhte interesat dhe pasionet e tyre. Gratë do të arrinin barazi reale me burrat, ndërsa ndryshimi rrënjësor i marrëdhënieve seksuale dhe familjare do t'i çlironte të dyja gjinitë nga strukturat tradicionale që ai i konsideronte shtypëse.
Lëvizja furieriste pati njëfarë suksesi në Francë dhe Shtetet e Bashkuara gjatë viteve 1830–1840. Marksi dhe Engelsi e klasifikuan Fourier-in si socialist utopist, duke e dalluar nga ajo që ata e quanin socializëm shkencor. Megjithatë, shprehën admirim për origjinalitetin e tij dhe përdorën disa nga idetë e tij, veçanërisht kritikën e punës së tjetërsuar dhe mundësinë që puna të organizohej si veprimtari tërheqëse.