Fanon, Frantz
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Frantz Fanon (1925–1961) ishte teoricien i revolucionit dhe i çlirimit nga kolonializmi, mendimi i të cilit u shpreh më plotësisht në librin e fundit, Të mjerët e botës. I lindur në Martinikë, ai studioi mjekësi në Francë dhe u specializua në psikiatri. Më 1956 iu bashkua Frontit Nacionalçlirimtar të Algjerisë, FLN, dhe më vonë veproi si përfaqësues i tij diplomatik në disa shtete afrikane.
Për Fanon-in, kolonializmi ishte një sistem shtypjeje racore veçanërisht depërtues, sepse prekte jo vetëm kushtet fizike të jetës, por edhe mendjen, duke deformuar qëndrimet dhe sjelljen e të kolonizuarve. Prandaj, sipas tij, çlirimi i vërtetë nuk mund të arrihej thjesht përmes bisedimeve paqësore, siç po tentohej në disa vende të Afrikës në fillim të viteve 1960. Ai i jepte rol vendimtar një përballjeje të zgjatur e të dhunshme, në të cilën masat merrnin pjesë me veprim të drejtpërdrejtë dhe kolektiv, si në luftën algjeriane.
Megjithatë, Fanon-i kishte rezerva edhe ndaj lëvizjeve nacionaliste. Drejtuesit e tyre shpesh vinin nga shtresa të mesme qytetare e të privilegjuara dhe, sipas tij, ishin të ndjeshëm ndaj depërtimit të interesave e të ndikimit kolonial. Ai e shihte fshatarësinë si forcën revolucionare më të besueshme: një shtresë që nuk kishte çfarë të humbiste dhe që ruante aftësinë për protestë spontane e shpërthime dhune. Këto pohime shprehin teorinë e tij për kushtet shoqërore të revolucionit antikolonial. Fanon-i vdiq nga leucemia përpara se Algjeria të fitonte pavarësinë më 1962.