E drejtë themelore që mbron jetën njerëzore nga privimi arbitrar dhe kërkon mbrojtjen e saj me ligj. Ajo ka kuptim juridik në instrumentet e të drejtave të njeriut, por shërben edhe si parim moral dhe parullë politike, ku kuptimi dhe shtrirja e saj mund të jenë të debatueshme. Mbrojtja e jetës nuk zgjidh vetvetiu çdo pyetje mbi përdorimin e forcës, dënimin, luftën, abortin ose fundin e jetës.

Thomas Hobbes-i e vendoste vetëruajtjen në themel të arsyetimit politik. Ligji natyror e shtyn njeriun ta ruajë jetën, ndërsa e drejta natyrore i jep liri të përdorë mjetet që i gjykon të nevojshme për këtë qëllim. Në kontratën shoqërore, individët autorizojnë një sovran dhe heqin dorë nga një pjesë shumë e gjerë e lirisë së tyre natyrore për të siguruar paqe e mbrojtje. Megjithatë, nuk mund të heqin dorë në mënyrë detyruese nga vetëmbrojtja. Nënshtetasi mund të mos i bindet urdhrit për ta vrarë ose gjymtuar veten, për të mos iu kundërvënë një sulmi ose për të hequr dorë nga mjetet e domosdoshme të jetesës. Kjo liri rezistence nuk barazohet me një garanci se sovrani nuk do të përdorë forcë kundër tij.

John Locke-u e përshkruante shoqërinë civile si bashkim për ruajtjen e ndërsjellë të jetës, lirive dhe pronës. Kjo traditë lidhet me Deklaratën amerikane të Pavarësisë, e cila i paraqet njerëzit si të krijuar të barabartë dhe të pajisur me të drejta të patjetërsueshme, ndër to jetën, lirinë dhe kërkimin e lumturisë. Megjithatë, shtete që e pranonin këtë trashëgimi kanë lejuar historikisht dënimin me vdekje dhe rekrutimin e detyrueshëm ushtarak.

Në Britaninë e Madhe, dënimi me vdekje për vrasje u shfuqizua përkohësisht më 1965 dhe përgjithmonë më 1969; shfuqizimi për të gjitha veprat penale në Mbretërinë e Bashkuar u përfundua më 1998. Në Shtetet e Bashkuara, Gjykata e Lartë ka kufizuar mënyrat dhe rastet e përdorimit të tij, por nuk e ka shpallur të papajtueshëm me Kushtetutën në çdo rrethanë. Vendimi Furman kundër Georgia, më 1972, goditi mënyrën arbitrare të zbatimit, ndërsa Gregg kundër Georgia, më 1976, pranoi kushtetutshmërinë e disa skemave të riformuluara. Debati tregon dallimin ndërmjet njohjes së një të drejte dhe përcaktimit të saktë të detyrimeve që rrjedhin prej saj.

Tensioni shfaqet edhe në trajtimin nga Hobbes-i të tregimit biblik të Urias hitit. Mbreti David e dërgoi në një situatë luftarake ku priste që të vritej, ndërsa kishte marrëdhënie me gruan e tij. Hobbes-i argumentonte se Davidi kishte vepruar padrejtësisht ndaj Perëndisë, por nuk kishte cenuar një të drejtë që Uria mund t'ia kundërvinte sovranit, sepse autoriteti sovran ishte autorizuar nga vetë nënshtetasit. Kritikët e shohin këtë si tregues të mbrojtjes shumë të kufizuar që një teori e tillë i jep jetës kundër pushtetit.

Në debatin mbi abortin, «e drejta për jetën» përdoret nga kundërshtarë të abortit, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara, për të pohuar se fetusi ka një të drejtë të pakushtëzuar për të jetuar. Në debatin mbi eutanazinë, disa mbështetës të saj argumentojnë se e drejta mbi jetën e vet përfshin edhe vendimin për t'i dhënë fund asaj. Një interpretim që thekson zotërimin individual të kësaj të drejte mund të kërkojë pajtimin e mbrojtjes së jetës së fetusit me zgjedhjen e një personi për fundin e jetës së vet. Në praktikën politike, megjithatë, kundërshtimi i abortit shpesh shoqërohet edhe me kundërshtimin e eutanazisë. Një arsye është ndikimi i bindjeve fetare, përfshirë disa rryma fundamentaliste të krishtera, sipas të cilave marrja e qëllimshme e jetës mbetet e ndaluar si për fetusin, ashtu edhe për një person që kërkon të vdesë. Qëndrimet brenda bashkësive fetare dhe ndër mbrojtësit e të drejtave nuk janë të njëjta.