Banka Botërore është institucion ndërkombëtar zhvillimi me seli në Uashington, i cili financon dhe mbështet përmirësimin e kushteve të jetesës në vendet në zhvillim. Në kuptimin institucional të ngushtë, emri përfshin Bankën Ndërkombëtare për Rindërtim dhe Zhvillim, IBRD, dhe Shoqatën Ndërkombëtare të Zhvillimit, IDA. Këto janë pjesë të Grupit më të gjerë të Bankës Botërore, që përfshin edhe Korporatën Ndërkombëtare Financiare, IFC, Agjencinë Shumëpalëshe të Garantimit të Investimeve, MIGA, dhe Qendrën Ndërkombëtare për Zgjidhjen e Mosmarrëveshjeve të Investimeve, ICSID.

IBRD-ja u parashikua në konferencën e Bretton Woods-it më 1944 dhe marrëveshja themeluese hyri në fuqi më 1945. IFC-ja u krijua më 1956 për financimin e sektorit privat; IDA-ja më 1960 për mbështetjen me kushte më të favorshme të vendeve më të varfra; ICSID-ja më 1966 për pajtimin dhe arbitrazhin e mosmarrëveshjeve të investimeve; ndërsa MIGA më 1988 për garancitë kundër rreziqeve që pengojnë investimet. Qëllimi i përbashkët është mobilizimi i burimeve për zhvillim, përfshirë kanalizimin e kapitalit nga vendet më të pasura drejt vendeve me më pak burime.

IBRD-ja është në pronësi të qeverive anëtare. Anëtarësia e saj, që në një fazë më të hershme kalonte 155 vende, kishte arritur në 185 më 2007. Ajo financon hua për qeveritë ose hua të mbështetura nga garanci shtetërore, duke siguruar pjesën kryesore të fondeve përmes huamarrjes në tregjet ndërkombëtare të kapitalit. IDA-ja mbështetet veçanërisht në kontributet dhe rimbushjet periodike të fondeve nga qeveritë. Kreditë e saj historike pa interes u drejtoheshin vendeve më të varfra; numri i huamarrësve dhe kushtet e financimit kanë ndryshuar me zgjerimin e institucionit.

Veprimtaria e Bankës kaloi nga financimi kryesisht i projekteve të mëdha infrastrukturore te përballimi i nevojave themelore, sidomos në zonat rurale, dhe më pas te huatë e kushtëzuara për përshtatjen sektoriale e strukturore të ekonomive. Nga fundi i shekullit XX u ripërtëri theksi mbi uljen e varfërisë dhe mbrojtjen e mjedisit. Për financime të caktuara të vendeve të varfra, hartimi i strategjive të uljes së varfërisë, në konsultim me shoqërinë civile, u bë pjesë e marrëdhënies me institucionet financiare ndërkombëtare. Kjo nuk ishte një kërkesë identike për çdo lloj huaje ose për çdo vend anëtar.

Banka u bë një nga objektivat kryesore të lëvizjeve kundër globalizimit. Kritikët i shihnin reformat strukturore të kushtëzuara nga huadhënia si mënyrë për të imponuar marrëdhënie kapitaliste dhe argumentonin se vëmendja shtesë ndaj varfërisë e mjedisit nuk i zgjidhte problemet. Ky është një interpretim kritik i politikave të saj dhe jo qëllimi i shpallur institucional.

Në vitet 2000, aftësia më e madhe e disa vendeve në zhvillim për të hyrë drejtpërdrejt në tregjet ndërkombëtare të kapitalit e kufizoi varësinë e tyre nga Banka dhe, rrjedhimisht, ndikimin e saj. Rritja e çmimeve të lëndëve të para, sidomos të naftës, u dha disa shteteve rentiere burime të pavarura financimi. Megjithatë, një pjesë e madhe e vendeve më të varfra, veçanërisht në Afrikë, vazhduan të vareshin ndjeshëm nga financimi koncesionar dhe mbështetja e këtyre institucioneve.