Amendamenti i Pesëmbëdhjetë amerikan
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Amendament i Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara, i miratuar nga Kongresi më 26 shkurt 1869 dhe i ratifikuar më 3 shkurt 1870. Ai ndalon që autoritetet federale ose shtetet t'ua mohojnë apo kufizojnë qytetarëve të drejtën e votës për shkak të racës, ngjyrës ose gjendjes së mëparshme të skllavërisë. Pjesa e dytë i jep Kongresit kompetencën për ta zbatuar këtë ndalim me legjislacion të përshtatshëm.
Së bashku me Amendamentin e Trembëdhjetë, që ndaloi skllavërinë, dhe të Katërmbëdhjetin, që trajtoi shtetësinë dhe mbrojtjen e barabartë, ai është një nga amendamentet e Rindërtimit pas Luftës Civile. Rëndësia e tij historike lidhet veçanërisht me pjesëmarrjen politike të burrave afrikano-amerikanë. Ai nuk vendosi në vetvete të drejtë vote universale për çdo të rritur dhe nuk e zgjidhi çështjen e përjashtimit të grave nga votimi.
Garancia kushtetuese u anashkalua për një kohë të gjatë nga diskriminimi në regjistrim, prova shkrim-leximi, pengesa administrative, dhuna dhe frikësimi. Prandaj hyrja në fuqi e amendamentit nuk solli menjëherë pjesëmarrje të barabartë në praktikë. Lëvizja për të drejtat civile dhe Ligji për të Drejtën e Votës i vitit 1965 patën rëndësi vendimtare për zbatimin e tij. Amendamenti ilustron dallimin ndërmjet shpalljes së një të drejte dhe sigurimit të mjeteve institucionale që e bëjnë atë efektive.